Владо Черноземски (1897–1934)

Детството, приклучувањето кон ВМРО и првите револуционерни години (1897–1932)

Владимир Георгиев Черноземски, познат и под псевдонимите Владо Димитров Черноземски и Владимир Георгиев Черноземски, е револуционер чие вистинско име било Величко Димитров Керин. Роден е на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, Пештерска околија. Потекнувал од скромно семејство, во кое покрај него имало уште еден брат и две сестри.

Основното образование го стекнал во родното село, каде што завршил трето одделение. Иако немал високо образование, уште како млад се истакнувал со дисциплина, физичка издржливост и решителен карактер.

Во 1922 година се приклучил на ВМРО, користејќи го псевдонимот Владо Димитров Черноземски. Во Организацијата брзо стекнал доверба поради својата дисциплинираност, смиреност и способност да ги извршува доверените задачи.

Во текот на следните години повеќепати навлегувал во Македонија со четите на ВМРО. Според историските извори, учествувал во повеќе од петнаесет четнички акции, стекнувајќи углед на еден од најискусните и најдоверливите членови на Организацијата.

Современиците го опишуваат како човек со мирен и воздржан карактер, голема самоконтрола и исклучителна храброст. Во редовите на ВМРО бил познат како еден од најдобрите стрелци и како човек кој доследно ги извршувал задачите што му биле доверувани.

Поради стекнатата доверба, раководството на Организацијата му доверувало и особено чувствителни мисии. Во текот на дваесеттите години учествувал во повеќе акции насочени против политички противници на ВМРО, со што станал една од најпознатите личности во редовите на Организацијата.

До почетокот на триесеттите години Владо Черноземски веќе се вбројувал меѓу најистакнатите оперативци на ВМРО, а неговото име било добро познато и меѓу соработниците и меѓу противниците на Организацијата.

Јанка Пуста и атентатот во Марсеј (1932–1934)

Во 1932 година, раководството на ВМРО го испратило Владо Черноземски во логорот Јанка Пуста во Унгарија. Таму престојувале припадници на усташкото движење, а Черноземски бил ангажиран како инструктор во рамките на тогашната соработка меѓу двете организации.

Во тоа време политичките односи на Балканот биле исклучително напнати. Дел од раководството на ВМРО барало нови начини за меѓународно актуализирање на македонското прашање, додека усташкото движење се борело против тогашното југословенско државно уредување. Во такви околности дошло до нивна меѓусебна соработка.

Кулминацијата на тие настани се случила на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција, за време на официјалната посета на кралот Александар I Караѓорѓевиќ на Франција.

Во текот на посетата бил извршен атентат, при што смртно бил погоден кралот Александар I, а во настаните што следеле смртно бил ранет и францускиот министер за надворешни работи Луј Барту. Атентатот предизвикал силен меѓународен одек и претставувал еден од најзначајните политички настани во Европа меѓу двете светски војни.

Непосредно по атентатот, Владо Черноземски бил совладан од присутните и од безбедносните сили. Во настанатиот метеж бил тешко ранет и починал кратко време подоцна, истиот ден.

На 12 октомври 1934 година бил погребан на гробиштата во Марсеј. Погребот бил извршен под строги безбедносни мерки и без јавна церемонија. Според достапните историски податоци, местото на неговиот гроб не било јавно обележано.

Настаните во Марсеј предизвикале големи политички последици во Европа и дополнително ги заостриле односите меѓу повеќе држави. Истовремено, личноста на Владо Черноземски станала предмет на различни историски толкувања и политички оценки, кои траат до денес.

Наследството, хронологијата и историското значење

По неговата смрт во Марсеј на 9 октомври 1934 година, името на Владо Черноземски останало едно од најпознатите во историјата на ВМРО и на македонското револуционерно движење меѓу двете светски војни.

Современиците го опишувале како човек со исклучителна дисциплина, скромност и силна лична самоконтрола. Во Организацијата уживал голема доверба и важел за еден од најдоверливите и најспособните оперативци. Поради тоа, раководството на ВМРО му доверувало особено одговорни задачи.

Во исто време, неговата дејност, а особено настаните во Марсеј во 1934 година, остануваат предмет на различни историски толкувања. Во зависност од историските, политичките и националните гледишта, неговата улога е оценувана на различни начини. Несомнено е, меѓутоа, дека Владо Черноземски оставил силен белег врз историјата на Балканот во меѓувоениот период.

И покрај различните оценки, неговото име останува неразделно поврзано со ВМРО и со македонското револуционерно движење во периодот по Првата светска војна. Тој претставува една од најпознатите личности од тоа време, чие име и денес се среќава во бројни историски трудови, мемоари и истражувања.

Хронологија

19 октомври 1897 – Роден како Величко Димитров Керин во с. Каменица, Пештерска околија.

1922 – Станува член на ВМРО под името Владо Димитров Черноземски.

1922–1932 – Повеќепати учествува во четничките акции на ВМРО во Македонија.

15 јули 1932 – Испратен во логорот Јанка Пуста во Унгарија.

9 октомври 1934 – Учествува во атентатот во Марсеј и истиот ден починува од здобиените повреди.

12 октомври 1934 – Погребан е на гробиштата во Марсеј.

Историско значење

Владо Черноземски е една од најпознатите личности поврзани со ВМРО во периодот меѓу двете светски војни. Како долгогодишен член на Организацијата и учесник во бројни четнички акции, оставил значаен белег во нејзината историја.

Неговото име најмногу се поврзува со атентатот во Марсеј во 1934 година, настан што имал голем меѓународен одек и значајни политички последици за тогашна Европа. Поради тоа, Владо Черноземски останува една од најпроучуваните и најконтроверзните личности во историјата на македонското револуционерно движење и на Балканот во првата половина на XX век.