Краток опис
„Виенска ‘стапица’: Историја на преговорите меѓу СССР и ВМРО на Тодор Александров“ од Ленина Жила е монографија посветена на сложените односи меѓу раководството на ВМРО и советската страна во периодот 1923–1924 година.
Во книгата детално се обработуваат почетните контакти, Виенските преговори, позициите на Тодор Александров, Александар Протогеров и другите учесници, како и улогата на Коминтерната, советската дипломатија и бугарските политички фактори. Посебно внимание е посветено на настаните што довеле до Декларацијата од 29 април 1924 година, Протоколот за обединување на македонското револуционерно движење и Мајскиот манифест.
Авторката го заснова истражувањето врз архивска граѓа собирана во Русија, Бугарија и Македонија и настојува да ги преиспита постарите толкувања за Виенските преговори и нивните последици.
Монографијата е особено вредна затоа што, покрај анализата, содржи и прилози со клучни „виенски“ документи, меѓу кои проектот за спогодба меѓу ВМРО и Советска Русија, Декларацијата од 29 април 1924 година, Протоколот од 30 април и Мајскиот манифест.
Библиографски податоци
- Автор: Ленина Жила
- Наслов: Виенска „стапица“: Историја на преговорите меѓу СССР и ВМРО на Тодор Александров
- Издавач: Институт за национална историја
- Место на издавање: Скопје
- Година: 2014
- Обем: 333 страници
- ISBN: 978-9989-159-58-9
- Јазик: македонски
- Вид: историска монографија / архивско-истражувачко издание
- Рецензенти: проф. д-р Елена Гускова и проф. д-р Зоран Тодоровски
- Тираж: 500 примероци
Содржина на изданието
Монографијата е поделена во три поголеми тематски целини и прилози со оригинални документи.
Во првиот дел се разгледува развојот на идеите за националноста и правото на народите на самоопределување, како и ставовите на болшевиците, Коминтерната и советската дипломатија кон овие прашања.
Вториот дел е посветен на советската „илегална“ дипломатија, нејзините структури, методи и политички цели во периодот по Руската револуција.
Најобемниот трет дел го обработува македонското прашање во советската политика во 1922–1924 година и ги следи:
- почетните контакти на ВМФРО и ВМРО со советската страна;
- дилемите во Москва околу можните преговори со ВМРО;
- разговорите на советските претставници со Тодор Александров;
- заострувањето на бугарско-југословенските односи;
- Виенските преговори;
- Декларацијата на ЦК на ВМРО од 29 април 1924 година;
- односот на советската страна кон неа;
- состојбите во ВМРО по Виенските преговори;
- настаните по објавувањето на Мајскиот манифест.
Во прилозите се објавени повеќе клучни „виенски“ документи, меѓу кои Проектот за спогодба меѓу ВМРО и Руската Советска Република од 30 декември 1923 година, Декларацијата на ЦК на ВМРО од 29 април 1924 година, Протоколот за обединување од 30 април 1924 година и Мајскиот манифест.