Васил Пасков

Васил Пасков е роден на 3 јануари 1872 година во селото Осиково, Неврокопско. Основното образование го завршил во Неврокоп, а како еден од најталентираните ученици го продолжил школувањето во Солунската егзархиска машка гимназија, која ја завршил во 1893 година. Потоа студирал историја на Софискиот универзитет, каде што дипломирал во 1898 година.

На 1 септември 1899 година бил назначен за учител во Егзархиската гимназија во Битола, каде што предавал општа историја, црковна историја, логика и психологија. Покрај својата просветна работа, во Битола активно се вклучил во Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО). Благодарение на своите способности и углед, бил избран за член на Битолскиот окружен револуционерен комитет, а учествувал и во уредувањето на револуционерниот весник „На оружје“.

Неговата револуционерна активност не останала незабележана од османлиските власти. Како политички сомнителен бил протеран од Битола и преместен за главен учител во Егзархиското училиште во Ново Село, Штипско.

Во август 1900 година, по избувнувањето на Попставревата афера, бил уапсен од османлиските власти и осуден на дванаесет години затвор. Казната ја издржувал во Куршумли ан во Скопје. По две години, во 1902 година, бил амнестиран и ослободен, по што се вратил во Неврокоп.

Набргу потоа, по задача на Централниот комитет на ВМОРО, бил испратен во Одринско, каде што учествувал во подготовките за востанието. Како еден од најугледните револуционерни дејци бил избран за делегат на Конгресот на Петрова Нива, а потоа и за претседател на Конгресот, кој донел клучни одлуки за подготовката на Преображенското востание во Одринскиот револуционерен округ.

По задушувањето на Илинденско-Преображенското востание, Васил Пасков се преселил во Софија, каде што својата борба ја продолжил преку публицистиката.

Од 1904 година бил уредник на весникот „Револуционерен лист“, а од ноември 1907 година, заедно со Пејо Јаворов и Петар Пенчев, бил еден од уредниците на весникот „Илинден“, кој претставувал едно од најзначајните гласила на македонското револуционерно движење.

Починал на 9 септември 1934 година во Велинград.

Хронологија

3 јануари 1872 – Роден во с. Осиково, Неврокопско.

1893 – Ја завршува Солунската егзархиска машка гимназија.

1898 – Дипломира историја на Софискиот универзитет.

1 септември 1899 – Станува учител во Егзархиската гимназија во Битола.

1899 – Станува член на Битолскиот окружен револуционерен комитет и соработува во весникот „На оружје“.

1900 – По Попставревата афера е уапсен и осуден на 12 години затвор.

1902 – Амнестиран и ослободен од Куршумли ан.

1903 – Испратен од ЦК на ВМОРО во Одринско; претседател на Конгресот на Петрова Нива.

1904 – Уредник на весникот „Револуционерен лист“.

Ноември 1907 – Заедно со Пејо Јаворов и Петар Пенчев станува уредник на весникот „Илинден“.

9 септември 1934 – Починува во Велинград.

Историско значење

Васил Пасков е еден од најобразованите дејци на ВМОРО, кој значаен придонес дал како просветен работник, револуционер, публицист и организатор. Како член на Битолскиот окружен револуционерен комитет, претседател на Конгресот на Петрова Нива и долгогодишен уредник на револуционерниот печат, одиграл важна улога во политичката, организациската и идејната изградба на македонското револуционерно движење.

Неговата работа во весниците „На оружје“, „Револуционерен лист“ и „Илинден“, како и учеството во подготовките на Преображенското востание, го вбројуваат меѓу најзначајните интелектуалци и публицисти на македонската револуционерна организација.