Детството, занаетот и создавањето на македонското социјалистичко движење (1869–1900)
Васил Главинов е роден во 1869 година во Велес, во семејство на занаетчии. Основното образование го завршил во родниот град, а потоа го изучил дрводелскиот занает, со кој започнал да се издржува уште како млад.
Во 1887 година заминал во Софија, каде што отворил сопствена дрводелска работилница. Токму таму дошол во допир со новите општествени и политички идеи што во тоа време се ширеле низ Европа. Под силно влијание на Димитар Благоев, еден од основачите на социјалистичкото движење во Бугарија, Васил Главинов ги прифатил социјалистичките идеи, но истовремено останал длабоко поврзан со македонското национално прашање.
Свесен дека македонската емиграција има потреба од сопствено политичко организирање, во 1893 година ја основал Македонската работничка социјалистичка група. Ова било првото организирано здружување на македонски работници и интелектуалци со социјалистичка определба и претставувало почеток на организираното македонско социјалистичко движење.
Главинов сметал дека националното ослободување и социјалната правда треба да одат заедно. Затоа, покрај борбата за подобра положба на работниците, постојано го истакнувал правото на македонскиот народ сам да ја решава својата политичка иднина.
Неговото влијание постепено се ширело и меѓу македонските револуционери. Во 1900 година била одржана Првата социјалистичка конференција во Македонија, на која присуствувале повеќе истакнати личности од револуционерното движење, меѓу нив Васил Марков, Никола Пушкаров Русински, Никола Карев и други. Конференцијата претставувала важен чекор во развојот на социјалистичката мисла во Македонија и во поврзувањето на социјалните идеи со националноослободителната борба.
Така, до почетокот на XX век, Васил Главинов веќе бил признат како еден од најзначајните идеолози и организатори на македонското социјалистичко движење.
Публицистичката дејност и политичката борба (1895–1913)
Покрај својата организациска работа, Васил Главинов оставил длабока трага и како публицист, новинар и политички мислител. Тој бил убеден дека идеите не се шират само преку говорите и организациите, туку и преку печатот, кој во тоа време претставувал најсилно средство за политичко влијание.
Во 1895 година учествувал во издавањето на весникот „Револуција“, едно од првите гласила преку кое се ширеле социјалистичките и демократските идеи меѓу македонската емиграција и работниците.
Неколку години подоцна, во 1898 година, бил еден од главните соработници во издавањето на весникот „Политичка слобода“, во кој објавувал статии за политичките права, социјалната правда и потребата од ослободување на Македонија од османлиската власт.
Неговата публицистичка дејност продолжила и во следните години. Во 1909 година учествувал во издавањето на весникот „Работническа искра“, а паралелно подготвувал и објавувал бројни прогласi, брошури и политички текстови, преку кои ги ширел своите идеи за слободата, еднаквоста и правото на самоопределување на народите.
Главинов не ја ограничувал својата работа само на публицистиката. Тој активно учествувал во организирањето на македонските социјалистички групи и во воспоставувањето врски со сродните движења на Балканот.
Во јануари 1910 година учествувал на Првата балканска социјалдемократска конференција, одржана во Белград. На оваа конференција се расправало за положбата на работничката класа, за политичките прилики на Балканот и за можностите за соработка меѓу социјалдемократските организации од различните земји.
Иако бил активен во меѓународното социјалистичко движење, Васил Главинов никогаш не престанал да го поставува македонското прашање како едно од најважните политички прашања на Балканот. Во своите јавни настапи и публикации постојано укажувал дека без решавање на судбината на Македонија не може да има траен мир и стабилност во регионот.
Со почетокот на Балканските војни во 1912 година, политичките услови на Балканот целосно се промениле. Главинов се вратил во Софија, каде што продолжил да живее и да ги следи политичките случувања, иако постепено почнал да се повлекува од најактивниот јавен живот.
Последните години, наследството и историското значење
По почетокот на Балканските војни, Васил Главинов трајно се вратил во Софија, каде што продолжил да живее и да ја следи политичката состојба на Балканот. Иако повеќе не бил во првите редови на политичкиот живот, останал доследен на своите убедувања и продолжил да биде почитуван меѓу македонската емиграција и социјалистичките кругови.
Во годините по војните, а особено по Првата светска војна, Главинов внимателно ги следел драматичните промени што ја зафатиле Македонија и Балканот. И понатаму сметал дека македонското прашање треба да се решава врз принципите на слободата, демократијата и правото на народите сами да ја определуваат својата иднина.
По државниот преврат во Бугарија на 9 јуни 1923 година, кога политичките прилики значително се промениле, Васил Главинов се повлекол од активниот јавен и политички живот. Остатокот од животот го поминал мирно во Софија, далеку од политичките судири, но останувајќи верен на идеалите што ги застапувал повеќе од три децении.
Починал на 24 јануари 1929 година во Софија.
Иако не бил војвода ниту учесник во вооружените акции на ВМОРО, неговото место во македонската историја е исклучително значајно. Тој е еден од првите македонски политички мислители кој систематски ги поврзал националното ослободување, социјалната правда и демократските идеи.
Преку својата организациска и публицистичка дејност оставил трајно влијание врз развојот на македонската политичка мисла, а неговите весници, брошури и јавни настапи претставуваат значаен дел од историјата на македонското национално и работничко движење.
Хронологија
1869 – Роден во Велес.
1887 – Се преселува во Софија и отвора дрводелска работилница.
1893 – Ја основа Македонската работничка социјалистичка група.
1895 – Учествува во издавањето на весникот „Револуција“.
1898 – Учествува во издавањето на весникот „Политичка слобода“.
1900 – Учествува во организирањето на Првата социјалистичка конференција во Македонија.
1909 – Соработува во издавањето на весникот „Работническа искра“.
Јануари 1910 – Учествува на Првата балканска социјалдемократска конференција во Белград.
1912 – По почетокот на Балканските војни се враќа во Софија.
9 јуни 1923 – По државниот преврат се повлекува од јавниот живот.
24 јануари 1929 – Починува во Софија.
Историско значење
Васил Главинов е основоположник на македонското социјалистичко движење и една од најзначајните личности во историјата на македонската политичка мисла. Со основањето на Македонската работничка социјалистичка група, организацијата на првите македонски социјалистички собири и богатата публицистичка дејност, тој поставил темели на организираното работничко движење меѓу Македонците.
Преку весниците „Револуција“, „Политичка слобода“ и „Работническа искра“, како и преку бројните прогласи и брошури, придонел за ширење на идеите за социјална правда, демократија и национално ослободување. Неговата работа претставува важен дел од историјата на македонското општествено и политичко движење на крајот од XIX и почетокот на XX век, поради што Васил Главинов со право се вбројува меѓу најзначајните македонски дејци од своето време.