
Детство, образование и првите години во ВМОРО
Тодор Поп Антов е роден на 28 февруари 1875 година во селото Ваташа, Тиквешко. Основното образование го завршил во родното село, а потоа се школувал во Солунската егзархиска гимназија, која во тоа време претставувала еден од најважните центри за подготовка на идните просветни и револуционерни дејци.
Уште како ученик, во 1894 година, се приклучил на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО). По завршувањето на гимназијата, во 1895 година бил назначен за учител во Прилеп, каде што брзо станал еден од најактивните организациски дејци. Истовремено бил избран за член и благајник на Градскиот и Околискиот комитет на ВМОРО, учествувајќи во создавањето на комитетската мрежа и во организирањето на револуционерната работа во Прилепско.
На барање на Централниот комитет на ВМОРО, во 1899 година бил преместен за главен учител во Крива Паланка, каде што добил задача да ја зајакне организацијата во североисточниот дел на Македонија. Веќе следната година бил испратен во Пехчево, каде што од 1900 до 1902 година работел како главен учител и истовремено раководел со револуционерната организација во Малешевијата. Во овој период успешно се спротивставувал на дејноста на врховистичките чети, настојувајќи да ја зачува самостојноста и дисциплината на ВМОРО.
Во ноември и декември 1902 година бил уапсен од османлиските власти и затворен во Куршумли ан во Скопје. По неколкумесечен затвор, во февруари 1903 година бил ослободен, но бил принудно протеран во Пехчево, каде што повторно ја продолжил револуционерната работа.
По Илинденското востание, од 1904 до 1906 година, учителствувал во Мелник, каде што бил избран за член на Околиското раководство на ВМОРО. Благодарение на своето организациско искуство и авторитет, бил избран за делегат на Рилскиот конгрес на ВМОРО во 1905 година, како претставник на Серскиот револуционерен округ.
На Конгресот, заедно со Даме Груев, Пере Тошев и Христо Силјанов, бил избран за член на Централниот комитет на ВМОРО. Тоа претставувало највисокото признание што можел да го добие еден организациски деец и сведочи за огромната доверба што ја уживал во редовите на Организацијата.
Од Рилскиот конгрес до Балканските војни (1906–1913)
По Рилскиот конгрес во 1905 година и изборот за член на Централниот комитет на ВМОРО, Тодор Поп Антов продолжил активно да работи на обновувањето и зацврстувањето на Организацијата. Како член на нејзиното највисоко раководство учествувал во донесувањето на најважните одлуки и во координирањето на револуционерната дејност во повеќе револуционерни окрузи.
Во јули 1906 година повторно бил уапсен од османлиските власти под обвинение за револуционерна дејност. По неколкумесечна истрага му било судено, но на судскиот процес во декември 1906 година бил ослободен поради недостиг на докази. И покрај постојаниот полициски надзор, веднаш се вратил на револуционерната и просветната работа.
Во почетокот на 1907 година бил назначен за учител во Скопје, каде што истовремено станал член на Скопскиот окружен револуционерен комитет. Во овој период активно работел на обновувањето на организациската мрежа и на координацијата меѓу комитетите во Скопскиот револуционерен округ.
Кон крајот на истата година, поради својата револуционерна дејност, бил отпуштен од Бугарската егзархија, со што останал без можност да продолжи да работи како учител во Македонија. Принуден бил да емигрира во Бугарија, но и таму останал во постојан контакт со раководството на ВМОРО.
По Младотурската револуција и воспоставувањето на уставниот режим во 1908 година, повторно се вратил во Македонија. Во периодот 1908–1909 година повторно учителствувал во Мелник, а потоа, во 1909–1910 година, работел како учител во Мустафа Паша (денешен Свиленград).
Во 1910 година, заедно со својата сопруга, истакнатата македонска револуционерка и просветна дејка Поликсена Мосинова од Охрид, заминал во Женева, каде што започнал да студира хемија. Иако престојувал во странство, не ги прекинал врските со македонското револуционерно движење и внимателно ги следел политичките настани на Балканот.
Со избувнувањето на Балканските војни во 1912 година, Тодор Поп Антов и Поликсена Мосинова доброволно се вклучиле во воените дејства. И двајцата ја напуштиле академската работа и се ставиле во служба на ослободителната борба, придонесувајќи според своите можности за воените и организациските активности во текот на војните.
Овој период претставува премин од неговата претежно организациска и просветна работа кон пошироко политичко и општествено ангажирање, кое ќе продолжи и во годините по Балканските и Првата светска војна.
Првата светска војна, јавната дејност и последните години (1914–1954)
По завршувањето на Балканските војни, Тодор Поп Антов извесно време работел како учител во Ксанти, каде што продолжил да се занимава со просветна и општествена дејност. И покрај променетите политички околности, останал поврзан со македонското национално движење и со своите поранешни соборци од ВМОРО.
За време на Првата светска војна, кога поголем дел од Македонија бил под бугарска воена управа, бил назначен за окружен управник во Кавадарци. На оваа должност работел на организирањето на цивилната администрација, обновувањето на просветниот живот и воспоставувањето на локалната власт во услови на војна. Како искусен просветен и организациски деец, уживал голема доверба кај тогашните власти.
По завршувањето на војната и новата поделба на Македонија, Тодор Поп Антов се населил во Бугарија, каде што продолжил да работи како просветен и општествен деец. Иако повеќе не бил непосредно вклучен во раководењето на револуционерната организација, останал близок до македонската емиграција и активно учествувал во зачувувањето на спомените за револуционерната борба.
Во текот на следните децении се посветил на научна, просветна и публицистичка работа. Благодарение на своето широко образование и богато револуционерно искуство, бил ценет меѓу македонските интелектуалци и поранешните дејци на ВМОРО. До крајот на животот останал доследен на идејата за слободна и обединета Македонија.
Починал на 29 декември 1954 година во Пловдив, оставајќи зад себе богат животен пат исполнет со просветна, револуционерна и општествена дејност.
Хронологија
28 февруари 1875 – Роден во с. Ваташа, Тиквешко.
1894 – Станува член на ВМОРО.
1895 – Учител во Прилеп; член и благајник на Градскиот и Околискиот комитет.
1899 – Главен учител во Крива Паланка.
1900–1902 – Главен учител во Пехчево и организатор на ВМОРО во Малешевијата.
1902–1903 – Уапсен и затворен во Куршумли ан.
1904–1906 – Учител во Мелник и член на Околиското раководство на ВМОРО.
1905 – Делегат на Рилскиот конгрес; избран за член на Централниот комитет на ВМОРО.
1906 – Повторно уапсен; ослободен на судскиот процес.
1907 – Учител во Скопје и член на Скопскиот окружен комитет.
1908–1910 – Учител во Мелник и Мустафа Паша.
1910 – Заминува на студии по хемија во Женева.
1912–1913 – Доброволец во Балканските војни, заедно со сопругата Поликсена Мосинова.
1915–1918 – Окружен управник во Кавадарци за време на Првата светска војна.
29 декември 1954 – Починува во Пловдив.
Историско значење
Тодор Поп Антов е еден од најобразованите и најистакнатите организациски дејци на ВМОРО. Како учител, член на Централниот комитет, делегат на Рилскиот конгрес, долгогодишен организатор во повеќе револуционерни окрузи и близок соработник на Даме Груев, Пере Тошев и Христо Силјанов, тој одиграл значајна улога во развојот и зацврстувањето на Организацијата.
За разлика од многу свои современици, Тодор Поп Антов оставил пример на револуционер кој успешно ги споил просветната работа, организациската дејност и интелектуалниот развој. Неговиот живот сведочи за важната улога што македонската учителска интелигенција ја имала во создавањето и развојот на ВМОРО.