Детство, приклучување кон револуционерното движење и дејност во Серскиот округ
Тодор Паница е роден на 2 јули 1876 година во Орјахово, Бугарија. По народност бил Бугарин. Образованието го стекнал во Лом, каде што се школувал заедно со Михаил Даев. Под негово влијание уште како млад се заинтересирал за македонското ослободително движење и најнапред се поврзал со дејците на Врховниот македонски комитет.
Кон крајот на 1902 година се приклучил на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО). Набргу станал четник во четата на Никола Пушкаров, во рамките на Скопскиот револуционерен округ, каде што стекнал драгоцено четничко искуство.
Во 1904 година преминал во четата на својот поранешен соученик Михаил Даев, драмски војвода, каде што бил назначен за негов заменик. Во овој период активно учествувал во организирањето на револуционерната мрежа во Драмско и Серско.
На Вториот конгрес на Серскиот револуционерен округ во 1906 година бил избран за член на Серскиот окружен револуционерен комитет, со што станал еден од најистакнатите дејци на серската група, предводена од Јане Сандански.
На 17 мај 1907 година се оженил со учителката Екатерина Измирлиева. Бракот бил склучен без одобрение од Организацијата, што било спротивно на тогашните правила за активните војводи и четници, кои не смееле да стапуваат во брак без согласност од раководството.
Истата година, по одлука на Серскиот окружен комитет, предводен од Јане Сандански, на 28 ноември 1907 година Тодор Паница ги убил Борис Сарафов и Иван Гарванов во Софија. Овој настан претставува една од најдраматичните пресметки во историјата на ВМОРО и ги продлабочил поделбите меѓу различните струи во Организацијата.
По Младотурската револуција во 1908 година останал еден од најблиските соработници на Јане Сандански и активно дејствувал во рамките на Серската револуционерна група, која во почетниот период соработувала со младотурските власти. Во 1910 година, како признание за таа соработка, младотурскиот режим му доделил голем чифлик во Драмско.
За време на Балканските војни и Првата светска војна повторно учествувал во воените дејства, останувајќи една од најистакнатите личности на серското крило на револуционерното движење.
По војната живеел претежно во Бугарија и Австрија, продолжувајќи да биде активен во македонското политичко движење. Неговите политички ставови и несогласувањата со раководството на ВМРО довеле до длабоки конфликти со поранешните соборци.
На 8 мај 1925 година, за време на претстава во Бургтеатарот во Виена, бил смртно застрелан од Мелпомена (Менча) Карничева, сопруга на Иван Михајлов. Атентатот претставува една од најпознатите политички ликвидации во историјата на македонското револуционерно движење.
⸻
Хронологија
2 јули 1876 – Роден во Орјахово, Бугарија.
1902 – Станува член на ВМОРО и четник кај Никола Пушкаров.
1904 – Заменик на Михаил Даев.
1906 – Избран за член на Серскиот окружен револуционерен комитет.
17 мај 1907 – Се жени со Екатерина Измирлиева.
28 ноември 1907 – Ги убива Борис Сарафов и Иван Гарванов.
1908 – Активен во Серската револуционерна група.
1910 – Добива чифлик во Драмско.
1912–1918 – Учествува во Балканските и Првата светска војна.
8 мај 1925 – Убиен во Бургтеатарот во Виена од Менча Карничева.
⸻
Историско значење
Тодор Паница е една од најконтроверзните личности во историјата на ВМОРО. Како близок соработник на Јане Сандански, член на Серскиот окружен комитет и истакнат претставник на серската група, одиграл важна улога во револуционерното движење во првите децении на XX век. Неговото име најмногу се поврзува со ликвидацијата на Борис Сарафов и Иван Гарванов, со соработката со младотурскиот режим по 1908 година и со атентатот во Виена во 1925 година, со кој завршил неговиот бурен револуционерен и политички живот.