Илустрирано списание на Илинденската организација Софија, 1928–1943 година
Библиографски податоци
Наслов: Списание „Илустрација Илинден“
Издавач: Илинденска организација
Место на издавање: Софија
Почеток на издавање: 1927 година
Период на излегување: 1927–1943/1944
Уредник: Петар Мрмев
Кратка библиографска белешка:
„Илустрација Илинден“ е илустрирано списание на Илинденската организација, посветено на зачувувањето на спомените, документите и сведоштвата за македонското револуционерно движење. Во неговите броеви се објавувале историски прилози, мемоари, биографски белешки, фотографии, документи, етнографски материјали и текстови за црковниот и просветниот живот.
Краток опис
Списанието „Илустрација Илинден“ претставува едно од најзначајните периодични изданија посветени на Илинденското востание и на македонското револуционерно движење. Неговата главна цел била да ги собира, зачувува и објавува спомените, сведоштвата и документите на учесниците и современиците на револуционерната борба.
Во списанието се објавувале мемоарски текстови, биографски белешки, фотографии, историски прилози, писма, документи и некролози, како и материјали за одделни револуционерни околии, чети и војводи.
Особена вредност има богатата фотографска и биографска граѓа. Во неговите страници се зачувани податоци за голем број познати, но и помалку познати дејци, поради што списанието претставува исклучително корисен извор при составување биографии и при проверка на податоци од други мемоарски и историски извори.
„Илустрација Илинден“ има значење и како своевиден архив на една генерација, бидејќи голем дел од материјалите биле објавени додека непосредните учесници и сведоци на настаните сè уште биле живи.
Содржина на списанието
Во „Илустрација Илинден“ се објавувале разновидни материјали поврзани со македонското револуционерно движење и со неговите учесници:
- спомени и лични сведоштва на револуционери и современици;
- биографски белешки за војводи, организатори, курири, учители, свештеници и други дејци;
- фотографии и портрети на учесници во револуционерното движење;
- историски прилози за Илинденското востание и за дејноста на Организацијата;
- писма, документи и изјави од учесници и раководители;
- некролози и спомен-текстови за починати или загинати дејци;
- материјали за револуционерни околии, чети и војводи;
- прилози за црковниот, просветниот и културниот живот во Македонија;
- етнографски и локално-историски белешки за одделни градови и села.
Особено значајни се текстовите во кои непосредните учесници ги запишувале своите сеќавања за конкретни личности и настани. Во многу случаи тие содржат детали што подоцна не биле повторно објавувани во други изданија.
Поради тоа, старите годишта на „Илустрација Илинден“ претставуваат богат извор за биографски, мемоарски и фотографски материјал и овозможуваат споредување на различни сведоштва за исти личности и настани.
Значење на списанието
„Илустрација Илинден“ има голема историска вредност бидејќи претставува едно од најбогатите периодични изданија за македонското револуционерно движење од крајот на XIX и првата половина на XX век.
Особено значајно е тоа што списанието систематски собирало и објавувало спомени, биографски белешки, фотографии, документи и сведоштва на учесници и современици. На тој начин биле зачувани податоци за голем број личности и настани кои во други извори се обработени многу пократко или воопшто не се застапени.
За истражувачите и составувачите на биографии, списанието е исклучително корисно поради богатата персонална граѓа. Во неговите страници може да се најдат конкретни податоци за потеклото, дејноста, четите, борбите, врските и судбината на многу револуционерни дејци.
Истовремено, „Илустрација Илинден“ е важна и како извор за колективната меморија на една генерација. Текстовите покажуваат како учесниците и нивните современици го паметеле Илинден, Организацијата и револуционерната борба во децениите по самите настани.
Поради богатството на мемоарски, биографски, документарни и фотографски материјали, списанието и денес претставува еден од највредните извори за проучување на македонското револуционерно движење.
Дигитална достапност и извор
Дигитализирани броеви и годишта од списанието „Илустрација Илинден“ се достапни преку повеќе онлајн библиотеки и дигитални збирки, меѓу кои и Библиотека „Струмски“.
Дигиталните примероци овозможуваат преглед на оригиналните страници, фотографиите, биографските белешки, спомените и документите објавувани во списанието. Тоа е особено корисно при проверка на имиња, датуми, настани и податоци за поединечни револуционерни дејци.
Поради големиот број објавени годишта и броеви, „Илустрација Илинден“ претставува обемен дигитален извор што може постојано да се користи при дополнување на биографии, настани и мемоарски текстови.
Извор: Библиотека „Струмски“ – дигитализирани броеви на списанието „Илустрација Илинден“.