Низ архивите на Руската Империја, анализата за тоа како рускиот печат и смртта на Гоце Делчев наоѓаат одглас во мај 1903 година претставува важен сегмент од дипломатската историја на Балканот.
Сепак, за разлика од западноевропските весници, денес располагаме со помалку систематизирани извори за тоа како рускиот печат и смртта на Гоце Делчев беа обработени во почетните вести за борбата кај Баница.
Историчарот Никола Минов, во своето истражување „Убиството на Гоце Делчев во странскиот печат од мај–јуни 1903 г.“, нагласува дека при подготовката на трудот не успеал да ги обезбеди најтиражните весници од Санкт Петербург и Москва од почетокот на XX век.
Како особено значајни за идно истражување ги посочува весниците:
Интересот на дипломатските кругови во Санкт Петербург за македонското револуционерно движење бил на исклучително високо ниво. Иако архивските истражувања сè уште дополнително ги откриваат сите написи, извесно е дека извештаите за рускиот печат и смртта на Гоце Делчев имале посебна тежина поради руското политичко присуство во Османлиската Империја.
Понатамошните архивски истражувања во руските библиотеки ќе овозмо целосен увид во тоа како најтиражните периодични изданија ја анализирале загубата на најголемиот организатор на Македонската револуционерна организација пред Илинденското востание.
Новое время,
Новости дня,
Русскій листокъ,
Московскія вѣдомости,
Петербургская газета и
Московскій листокъ.
Со оглед на големиот руски интерес за македонското прашање, многу е веројатно дека во овие весници се наоѓале вести, коментари и политички оценки за борбата во Баница, смртта на Гоце Делчев и неговото место во Македонската револуционерна организација.
Поради недостигот на проверени оригинални примероци, сепак, не е оправдано на Делчев да му се припишуваат конкретни оценки или изјави од рускиот печат без претходно да бидат пронајдени самите весници.
Затоа ова поглавје останува отворено за дополнување, доколку во иднина бидат пронајдени оригинални руски новинарски текстови од мај и јуни 1903 година.
Извор
Никола Минов, „Убиството на Гоце Делчев во странскиот печат од мај–јуни 1903 г.“, Историја / Journal of History, год. LIV, бр. 2, Скопје, 2019, стр. 53–94.