Петар Железаров, познат како Петре Железарчето (1875–1905), бил македонски свештеник, револуционер и војвода на Македонската револуционерна организација. Роден во Битола, тој бил активен во организациската мрежа во Битолскиот револуционерен округ, учествувал во Илинденското востание, а подоцна дејствувал како војвода во Мариово.
Во дел од изворите неговото име се среќава како Петре Н. Железаров, додека на зачуваната фотографија со посвета е запишан како Петар Георгиев Железаров. Познат бил и под прекарот Петре Железарчето.
Револуционерна дејност
Железаров рано се приклучил кон Македонската револуционерна организација. Покрај свештеничката служба, активно работел на ширењето и зацврстувањето на револуционерната мрежа.
Од 1900 година бил реонски началник. Неговата положба и непосредниот контакт со населението му овозможувале да учествува во организациската работа, одржувањето на врските и подготовките на револуционерното движење.
Во април 1903 година Железаров влегол во четата на Ѓорѓи Сугарев, еден од најистакнатите војводи на Битолскиот револуционерен округ.
Со приближувањето на востанието, Железаров преминал од организациска кон непосредна вооружена дејност.
Илинденското востание
За време на Илинденското востание во 1903 година Петар Железаров дејствувал како војвода на чета.
Со своите четници учествувал во вооружените дејства во Смилево и на други места во Битолско. Неговото учество во востанието покажува дека тој не бил само локален организациски работник, туку и вооружен раководител кој непосредно учествувал во борбите против османлиската власт.
По задушувањето на Илинденското востание, Железаров ја продолжил револуционерната дејност. Во услови на големи загуби, разбиена организациска мрежа и засилени османлиски потери, Организацијата започнала со обновување на своите структури.
Железаров бил вклучен во оваа обнова и станал дел од организациското раководство во Битолскиот револуционерен округ.
Организациска дејност и Мариово
По востанието Петар Железаров продолжил да извршува раководни задачи во Организацијата.
Во изворите се наведува како претседател на Кичевскиот околиски комитет на Македонската револуционерна организација. Со тоа бил непосредно вклучен во раководењето на организациската мрежа во Кичевско.
Подоцна повторно преминал во вооружена револуционерна дејност и станал војвода во Мариово.
Мариовскиот крај бил особено тежок терен за дејствување. Четите морале истовремено да ја одржуваат организациската мрежа, да го заштитуваат населението и да се движат под постојан притисок на османлиските воени и полициски сили.
Во такви услови Железаров продолжил со својата револуционерна работа сè до почетокот на 1905 година.
Загинувањето во Дрен
На 20 март 1905 година Петар Железаров се наоѓал во селото Дрен, Прилепско.
Таму дошло до судир со османлиските сили во кој Железаров загинал.
На зачуваната фотографија со неговиот лик е оставен натпис во кој е запаметен како „легендарен војвода – борец за слободата на Македонија“ и се наведува дека бил убиен во судир со Турците.
Со неговото загинување Организацијата изгубила деец кој во текот на својата револуционерна дејност поминал низ повеќе облици на борба – од организациска работа и раководење со комитет, до непосредно учество во Илинденското востание и војводска дејност.
Хронологија
1875 – Роден во Битола.
1900 – Станува реонски началник на Организацијата.
Април 1903 – Влегува во четата на Ѓорѓи Сугарев.
1903 – Учествува во Илинденското востание како војвода на чета и се бори во Смилево и на други места во Битолско.
По Илинденското востание – Продолжува со организациска дејност и учествува во обновувањето на револуционерната мрежа.
По 1903 – Се споменува како претседател на Кичевскиот околиски комитет на Организацијата.
Подоцна – Дејствува како војвода во Мариово.
20 март 1905 – Загинува во судир со османлиските сили во селото Дрен, Прилепско.
Историско значење
Петар Железаров припаѓа на генерацијата револуционери чија дејност не се ограничила само на Илинденското востание. Како свештеник и организациски деец бил вклучен во создавањето и одржувањето на револуционерната мрежа, а како четник и војвода непосредно учествувал во вооружената борба.
Неговото влегување во четата на Ѓорѓи Сугарев, учеството во Илинденското востание, раководната дејност во Кичевско и подоцнежното војводство во Мариово го вбројуваат меѓу активните дејци на Битолскиот револуционерен округ.
Иако денес неговото име е помалку познато од имињата на најистакнатите раководители и војводи на Организацијата, неговиот животен пат е карактеристичен за една цела генерација револуционери: од тајна организациска работа, преку Илинденското востание, до продолжување на вооружената борба и загинување во судир со османлиските сили.
Петар Железаров загинал на триесетгодишна возраст, оставајќи го својот живот во револуционерната борба за слободата на Македонија.