Детство, образование и вклучување во револуционерното движење
Петар (Перо) Димов Шанданов е роден на 4 јули 1895 година во Охрид, во сиромашно рибарско семејство. Основното образование го завршил во родниот град, а потоа се школувал во Битолската гимназија. Уште како ученик, во 1912 година, се приклучил на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО). (arhiva.mn.mk)
Во текот на истата година преминал во илегала и станал секретар во четата на војводата Георги Чуранов. Со неговата чета учествувал во Првата балканска војна, стекнувајќи го своето прво борбено искуство. По поделбата на Македонија останал во Охридскиот крај и продолжил со револуционерната дејност. (arhiva.mn.mk)
Охридско-дебарското востание и воената дејност
Во септември 1913 година учествувал во Охридско-дебарското востание, борејќи се во четата на Петар Чаулев против српската власт. По задушувањето на Востанието бил заробен и осуден, но успеал да избега преку Албанија во Бугарија. (arhiva.mn.mk)
Од 1914 до 1916 година се школувал во Военото училиште во Софија, а потоа како офицерски кандидат учествувал во Првата светска војна во составот на Единаесеттата македонска дивизија. По војната ја напуштил воената служба и студирал право на Универзитетот во Софија. (arhiva.mn.mk)
Раководител на ВМРО
По студиите повторно целосно се посветил на македонското револуционерно движење. Дејствувал во Битолско и Охридско, а на VI конгрес на ВМРО во 1925 година бил избран за резервен член на Централниот комитет на ВМРО. По убиството на Александар Протогеров во 1928 година и расцепот во Организацијата, станал еден од водачите на протогеровистичката ВМРО. (arhiv.mk)
Во текот на триесеттите години повеќепати бил апсен поради својата политичка дејност. Пред Втората светска војна се приклучил на Антифашистичкиот фронт во Бугарија, продолжувајќи да се залага за решавање на македонското прашање. (arhiva.mn.mk)
Во 1944 година бил избран за делегат на Второто заседание на АСНОМ, а потоа и за член на Президиумот на Народното собрание на Македонија. По војната бил еден од раководителите на Сојузот на македонските емигрантски друштва во Софија, но повторно бил затворан од бугарските власти поради својата дејност поврзана со македонското национално прашање. (arhiva.mn.mk)
Петар (Перо) Шанданов починал на 15 октомври 1971 година во Софија. (arhiva.mn.mk)
Книги и литература
- „Спомени“ – мемоарско дело во кое ги обработува своите доживувања во македонското револуционерно движење, Охридско-дебарското востание и дејноста на ВМРО.
- Повеќе статии и политички текстови посветени на македонското национално прашање. (sitebulgarizaedno.com)
Хронологија
4 јули 1895 – Роден во Охрид.
1912 – Станува член на ВМРО и секретар на четата на Георги Чуранов.
1912 – Учествува во Првата балканска војна.
1913 – Учесник во Охридско-дебарското востание во четата на Петар Чаулев.
1914–1916 – Се школува во Военото училиште во Софија.
1925 – Избран за резервен член на Централниот комитет на ВМРО.
1928 – Станува еден од водачите на протогеровистичката ВМРО.
1944 – Делегат на Второто заседание на АСНОМ и член на Президиумот на Народното собрание на Македонија.
15 октомври 1971 – Починува во Софија. (arhiva.mn.mk)
Историско значење
Петар (Перо) Шанданов припаѓа на генерацијата револуционери што ја продолжиле борбата по Илинденскиот период. Како учесник во Охридско-дебарското востание, раководител на ВМРО, резервен член на Централниот комитет, делегат на Второто заседание на АСНОМ и мемоарист, тој оставил значајна трага во македонското револуционерно и политичко движење во првата половина на XX век. Неговите спомени претставуваат вреден историски извор за настаните и личностите од тоа време. (arhiva.mn.mk)