Петар Поп Арсов е роден на 14 август 1868 година во селото Богомила, Велешко. Основното образование го завршил во родното село, а школувањето го продолжил во Велес и во Солунската машка гимназија. Како ученик во Солун се вклучил во движењето на македонските ученици кои се спротивставувале на строгата училишна управа и на обидите образованието да биде ставено во служба на туѓи политички влијанија. По исклучувањето од гимназијата заминал во Белград, но разочаран од односот на српските власти кон македонските ученици, заедно со поголема група свои соученици се префрлил во Софија. Таму студирал филологија во тогашното Високо училиште и го завршил образованието во 1892 година.
Во списанието „Лоза“ го објавил расказот „На Мокров“, во кој дел од дијалозите ги предал на македонски народен говор и употребил правописни решенија приспособени кон особеностите на македонскиот јазик. Неговите погледи за фонетскиот правопис, употребата на живиот народен говор и бележењето на меките согласки се сметаат за значаен прилог во развојот на македонската јазична мисла пред појавата на книгата „За македонцките работи“ од Крсте Петков Мисирков.
Во есента 1893 година Поп Арсов бил назначен за професор во Солунската машка гимназија. На 23 октомври истата година, заедно со д-р Христо Татарчев, Даме Груев, Иван Хаџи Николов, Андон Димитров и Христо Батанџиев, учествувал во основањето на Македонската револуционерна организација. Станал член на нејзиниот прв Централен комитет и бил задолжен да го изработи првиот Устав на Организацијата. Оригиналниот текст на тој устав не е зачуван, но неговото авторство во историографијата најчесто се поврзува со Поп Арсов.
Во 1894 година, под псевдонимот Вардарски, ја објавил брошурата „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“. Во неа остро ја критикувал политиката на бугарската влада и дејноста на Егзархијата во Македонија, особено нивното мешање во црковно-училишните работи и обидите македонското население да биде ставено под политичка зависност. Брошурата претставува значаен документ за неговите сфаќања: македонското ослободително дело требало да биде самостојно и да не се претвори во орудие на ниту една соседна држава.
Во 1895 година дејствувал во Велешко и во областа Азот, каде се спротивставувал на ширењето на српската пропаганда и истовремено ја ширел мрежата на Организацијата. Во учебната 1895/1896 година бил директор на училиштата во Прилеп и претседател на тамошниот комитет. Под негово раководство организациската мрежа во Прилепско значително се проширила. Наредната учебна година работел во Штип, каде како член на окружното раководство учествувал во организирањето на населението, воспоставувањето канали и распределувањето оружје.
Неговата дејност била прекината со Виничката афера во 1897 година. Османлиските власти извршиле масовни апсења и разоткриле дел од организациската мрежа. Поп Арсов бил обвинет за подготвување востание и осуден на 101 година затвор, што практично значело доживотно заточение во окови. Во август 1898 година бил испратен во тврдината Подрум Кале во Мала Азија, каде условите биле исклучително тешки. Во писмата до семејството се жалел на влагата, болестите, насилството и суровото постапување со политичките затвореници. Бил амнестиран во август 1902 година и потоа се вратил во Солун.
По враќањето продолжил да учествува во револуционерното движење, иако сè појасно се залагал за децентрализација, поголема самостојност на окружните организации и ограничување на надворешните влијанија. По Солунските атентати во 1903 година повторно бил уапсен, поради што не зел непосредно учество во Илинденското востание. Во 1904 година повторно бил вклучен во Централниот комитет, а на Рилскиот конгрес во 1905 година бил избран за задграничен претставник на ВМОРО, заедно со Ѓорче Петров и Димитар Стефанов.
Во внатрешните расправи во Организацијата Поп Арсов ѝ припаѓал на реформско-демократската струја, која се залагала за децентрализација и демократизација. По расцепот од 1907 година се приближил кон левицата. По Младотурската револуција живеел и работел во Скопје, учествувал во Народната федеративна партија и се кандидирал на изборите за Отоманскиот парламент, но не бил избран. Во овој период се застапувал и за самостојно македонско образование и за обновување на црковната самостојност преку Скопската епархија.
За време на Балканските војни Поп Арсов се обидувал македонското прашање да биде поставено пред европската дипломатија. По Првата светска војна живеел во Бугарија, каде работел како професор и училиштен директор во Костенец, а објавувал и публицистички прилози. Од 1930 година живеел во Софија, повлечен од активниот политички живот. Починал на 1 јануари 1941 година во Софија, на 72-годишна возраст
Петар Поп Арсов е роден на 14 август 1868 година во селото Богомила, Велешко. Основното образование го започнал во родното село, а школувањето го продолжил во Велес и во Солунската машка гимназија. Во Солун бил меѓу учениците што се спротивставиле на строгата училишна управа, поради што бил исклучен од гимназијата. Потоа заминал во Белград, но разочаран од односот на српските власти кон македонските ученици, заедно со Даме Груев и други свои соученици се префрлил во Софија.
Во Софија студирал филологија во тогашното Високо училиште, подоцна Софиски универзитет, каде што дипломирал во 1892 година. Во текот на студентските години се вклучил во работата на Македонското студентско друштво, а по неговото растурање станал дел од Младата македонска книжевна дружина и од кругот околу списанието „Лоза“. Преку своите книжевни и публицистички прилози се залагал за употреба на македонскиот народен говор, за фонетски правопис и за културна и просветна самостојност на Македонија.
Во списанието „Лоза“ го објавил расказот „На Мокров“, во кој употребил јазични и правописни особености приспособени кон македонскиот говор. Поради тоа, Петар Поп Арсов се вбројува меѓу позначајните претходници на македонската национална и јазична мисла од крајот на XIX век.
Во 1893 година бил назначен за професор во Солунската машка гимназија. На 23 октомври истата година, заедно со Христо Татарчев, Даме Груев, Иван Хаџи Николов, Андон Димитров и Христо Батанџиев, учествувал во основањето на Македонската револуционерна организација. Бил избран за член на нејзиниот прв Централен комитет и добил задача да го изработи првиот Устав на Организацијата. Оригиналниот текст на овој устав не е зачуван, но неговото авторство во историографијата се поврзува со Петар Поп Арсов.
Во 1894 година, под псевдонимот Вардарски, ја објавил брошурата „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“. Во неа остро ја критикувал политиката на бугарската влада и мешањето на Егзархијата во црковно-училишните работи во Македонија. Се спротивставувал на обидите македонското ослободително движење да биде ставено во служба на интересите на соседните држави. Според неговото убедување, ослободувањето на Македонија требало да биде дело на нејзиното население и на самостојно организирана внатрешна револуционерна сила.
Во учебната 1895/1896 година работел како учител и раководител на училиштата во Прилеп, каде што истовремено бил еден од главните организатори на месниот револуционерен комитет. Под негово раководство организациската мрежа во Прилепско значително се проширила. Во текот на наредната учебна година работел во Штип и учествувал во зацврстувањето на Организацијата во Штипско и во источниот дел на Македонија.
За време на Виничката афера во 1897 година бил уапсен од османлиските власти. Бил обвинет за учество во револуционерна организација и за подготвување востание, по што бил осуден на 101 година затвор, односно на практично доживотно заточение. Во 1898 година бил испратен во тврдината Подрум Кале во Мала Азија. Таму престојувал во тешки услови, заедно со други осудени македонски револуционери.
Во август 1902 година бил амнестиран и се вратил во Македонија, по што повторно се вклучил во револуционерната дејност. По Солунските атентати во април 1903 година бил уапсен во Велес и затворен во Куршумли ан во Скопје. Поради затворањето не можел непосредно да учествува во подготовките и во текот на Илинденското востание.
По ослободувањето продолжил да дејствува во Организацијата. Се залагал за нејзина децентрализација, за поголема самостојност на окружните организации и за ограничување на влијанијата што доаѓале однадвор. Во 1904 година повторно бил вклучен во Централниот комитет, а на Рилскиот конгрес во 1905 година бил избран за еден од тројцата задгранични претставници на ВМОРО, заедно со Ѓорче Петров и Димитар Стефанов.
Во внатрешните идејни и политички судири во Организацијата ѝ припаѓал на реформско-демократската струја. По расцепот во 1907 година се приклонил кон таканаречената левица, која се залагала за децентрализација, демократизација и задржување на самостојниот карактер на македонското ослободително движење.
По Младотурската револуција во 1908 година живеел и работел во Скопје. Се вклучил во легалниот политички живот и соработувал со Народната федеративна партија. Учествувал на изборите за Отоманскиот парламент, но не добил доволен број гласови за пратенички мандат. Во овој период продолжил да се залага за просветна и културна самостојност и за заштита на интересите на македонското население.
За време на Балканските војни и поделбата на Македонија се обидувал македонското прашање да биде поставено пред европската јавност и дипломатијата. По Првата светска војна се населил во Бугарија. Работел како прогимназиски професор и директор во Костенец, а објавувал и повеќе публицистички прилози. Од 1930 година живеел во Софија, повлечен од активниот политички живот.
Петар Поп Арсов починал на 1 јануари 1941 година во Софија, на 72-годишна возраст.
ХРОНОЛОГИЈА НА НАСТАНИТЕ
1868 — Роден е на 14 август во селото Богомила, Велешко.
1880-тите — Се школува во Богомила, Велес и во Солунската машка гимназија.
Крајот на 1880-тите — По исклучувањето од Солунската гимназија заминува во Белград, а потоа се префрла во Софија.
1892 — Дипломира филологија во Високото училиште во Софија.
1892–1893 — Учествува во Младата македонска книжевна дружина и соработува со списанието „Лоза“.
1893 — Назначен е за професор во Солунската машка гимназија.
23 октомври 1893 — Учествува во основањето на Македонската револуционерна организација и станува член на нејзиниот прв Централен комитет.
1893–1894 — Го составува првиот Устав на Организацијата, чиј оригинален текст не е зачуван.
1894 — Под псевдонимот Вардарски ја објавува брошурата „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“.
1895–1896 — Работи во Прилеп и учествува во ширењето на организациската мрежа.
1896–1897 — Учителствува и организациски дејствува во Штип.
1897 — Уапсен е за време на Виничката афера и осуден на 101 година затвор.
1898 — Испратен е на заточение во Подрум Кале, Мала Азија.
1902 — Амнестиран е и повторно се вклучува во револуционерната дејност.
Април 1903 — По Солунските атентати повторно е уапсен и затворен во Куршумли ан во Скопје.
1904 — Повторно е вклучен во Централниот комитет на Организацијата.
1905 — На Рилскиот конгрес е избран за задграничен претставник на ВМОРО.
1907 — По расцепот во Организацијата се приклонува кон левицата.
1908 — По Младотурската револуција живее и работи во Скопје и се вклучува во легалниот политички живот.
1908–1909 — Учествува на изборите за Отоманскиот парламент како кандидат поврзан со Народната федеративна партија, но не е избран.
По 1918 — Се населува во Бугарија и работи како професор и училиштен директор во Костенец.
1930 — Се преселува во Софија.
1 јануари 1941 — Починува во Софија.
ИСТОРИСКО ЗНАЧЕЊЕ
Петар Поп Арсов зазема посебно место меѓу основачите на Македонската револуционерна организација. Тој не бил познат како војвода или четнички раководител, туку пред сè како идеолог, организатор, учител, филолог и публицист. Неговата дејност ги поврзувала револуционерната борба, просветата, културата и стремежот кон национална самостојност.
Како еден од основачите и автор на првиот Устав, учествувал во поставувањето на организациските и идејните темели на МРО. Со својата публицистичка работа се спротивставувал на туѓите политички и пропагандни влијанија, а преку кругот околу „Лоза“ придонел за развојот на македонската јазична и културна мисла.
Во текот на целиот свој живот ја застапувал идејата дека ослободувањето и напредокот на Македонија мора да произлезат од самостојното организирање на нејзиното население. Поради тоа, Петар Поп Арсов останува една од најзначајните интелектуални и идеолошки личности на македонското револуционерно и национално движење од крајот на XIX и почетокот на XX век.
↑