Детство, образование и вклучување во револуционерното движење
Петар Георгиев Манџуков е роден на 27 јули 1878 година во селото Мирковци, Скопско. Потекнувал од познато семејство, а бил сестричник на митрополитот Натанаил Зографски. Уште на тригодишна возраст бил испратен кај роднини во Пловдив, каде што го поминал детството и го стекнал основното образование. Подоцна учел во гимназијата во Пловдив, но бил исклучен поради својата револуционерна активност. Една година посетувал и Воено училиште во Софија, кое исто така го напуштил поради политичките убедувања. (ini.ukim.mk)
Уште како млад се приближил до револуционерните и анархистичките идеи. Верувал дека ослободувањето на Македонија бара целосна пожртвуваност и активно се вклучил во македонското револуционерно движење. Во последните години на XIX век стапил во Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО) и воспоставил блиски врски со Гоце Делчев, Ѓорче Петров и други истакнати дејци на Организацијата. (Македонска Енциклопедија)
Покрај работата во ВМОРО, Манџуков бил еден од активните членови на Тајниот македонско-одрински револуционерен комитет, во кој се застапувале анархистички идеи и се подготвувале смели акции против османлиската власт. Во тој период тесно соработувал со револуционерите што подоцна ќе станат познати како Гемиџии, помагајќи во нивната организација и подготовка. (en.wikipedia.org)
Во пресрет на Илинденското востание активно учествувал во револуционерната работа, вршел пренесување оружје, одржувал врски меѓу организациските пунктови и учествувал во подготовките на револуционерните акции. Иако по своите убедувања бил анархист, Манџуков сметал дека ослободувањето на Македонија е заедничка цел и затоа тесно соработувал со ВМОРО и со нејзините војводи.
По Илинденскиот период продолжил да биде активен публицист, мемоарист и општествен деец. Голем дел од својот живот го посветил на запишување на спомените за револуционерното движење, оставајќи драгоцени сведоштва за луѓето и настаните што лично ги доживеал.
Книги и литература
- „Предвесници на бурата“ – мемоарско дело што претставува едно од најзначајните сведоштва за македонското револуционерно движење и за генерацијата на Гоце Делчев.
- Публицистички текстови и мемоари посветени на револуционерната борба и на македонското национално прашање. (Македонска Енциклопедија)
Хронологија
27 јули 1878 – Роден во с. Мирковци, Скопско.
1890-тите – Се школува во Пловдив и Софија.
Кон крајот на XIX век – Се приклучува на ВМОРО и на Тајниот македонско-одрински револуционерен комитет.
1903 – Учествува во револуционерната дејност во периодот на Илинденското востание.
По 1903 – Се посветува на публицистиката и мемоаристиката.
1 јануари 1966 – Починува во Пловдив. (ini.ukim.mk)
Историско значење
Петар Георгиев Манџуков претставува една од најинтересните личности на македонското револуционерно движење. Како револуционер, анархист, публицист и мемоарист, тој оставил значаен белег во борбата за ослободување на Македонија. Особена вредност имаат неговите мемоари, во кои како непосреден сведок ги опишува настаните, личностите и идеалите на револуционерната генерација од крајот на XIX и почетокот на XX век. Неговото дело „Предвесници на бурата“ и денес претставува неизбежен извор за проучување на историјата на ВМОРО и на македонското револуционерно движење. (Македонска Енциклопедија)