Детство, образование и вклучување во ВМОРО
Петар Ацев (Хаџикостадинов-Симоновски) е роден на 7 јуни 1877 година во селото Ореовец, Прилепско. Потекнувал од угледно и патриотско семејство. Неговиот татко Аце Хаџи Константинов бил убиен од османлиските власти, а неговите браќа Мирче Ацев и Ѓорѓи Ацев исто така биле активни учесници во македонското револуционерно движење. (macedonia-history.blogspot.com)
Основното образование го завршил во родниот крај, а потоа се школувал во Софија, каде што завршил шести клас во Првата машка гимназија. За време на престојот во Софија стапил во контакт со Ѓорче Петров, кој силно влијаел врз неговото револуционерно оформување и го вовел во редовите на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО). (oldprilep.com)
По препорака на Ѓорче Петров, во 1897 година се вратил во Македонија. Во периодот 1897–1901 година работел како учител во Плетвар, Прилеп, Крушево и други населени места. Истовремено развивал широка револуционерна дејност, формирајќи комитети, организирајќи нови членови и зацврстувајќи ја организациската мрежа во Прилепско, Крушевско, Демирхисарско и Кичевско. (oldprilep.com)
Во 1902 година, по откривањето на канал за пренесување оружје (познато како Битолска афера), преминал во илегала. Најнапред станал војвода на Крушевската чета, а потоа бил назначен за околиски војвода на Прилепската околија. Благодарение на својата храброст, организациски способности и авторитет, брзо станал еден од најистакнатите војводи во Битолскиот револуционерен округ. (oldprilep.com)
Смилевскиот конгрес и Илинденското востание
Во почетокот на 1903 година, Петар Ацев бил меѓу најактивните организатори на револуционерната дејност во Битолскиот револуционерен округ. Како околиски војвода на Прилепско, постојано ги обиколувал селата, формирал комитети, организирал воена обука и работел на обезбедување оружје и муниција за претстојното востание.
Како делегат учествувал на Смилевскиот конгрес, каде што биле донесени конечните одлуки за кревање на Илинденското востание. На Конгресот активно учествувал во расправите за организацијата на востаничките сили и за начинот на водење на борбата во Битолскиот револуционерен округ.
За време на Илинденското востание, Петар Ацев командувал со востаничките сили во Прилепската околија. Под негово раководство биле ослободени повеќе села, а неговата чета водела успешни борби против османлиската војска во Прилепско, Крушевско и околните реони. Посебно се истакнал со добрата организација на востаничките сили и со способноста да ја зачува борбената готовност и во најтешките моменти.
По задушувањето на Востанието не ја прекинал револуционерната дејност. Веднаш започнал со обновување на комитетската мрежа, повторно организирање на четите и собирање ново оружје, убеден дека борбата за слобода мора да продолжи.
Во наредните години бил избран за член на Битолскиот окружен комитет на ВМОРО, каде што учествувал во донесувањето на најважните одлуки за работата на Организацијата во југозападниот дел на Македонија. Благодарение на своето искуство и авторитет, често посредувал во решавањето на организациските прашања и во координацијата меѓу поединечните реони.
По смртта на Гоце Делчев, Петар Ацев останал меѓу најистакнатите претставници на револуционерната генерација што ја продолжила борбата. Бил близок соработник на Пере Тошев, Ѓорче Петров, Даме Груев и другите истакнати дејци на Организацијата, настојувајќи да го зачува нејзиното единство и првобитните идеали.
Современиците го опишуваат како исклучително храбар, но и разумен војвода. Никогаш не започнувал борба без добра подготовка и секогаш настојувал да ги заштити своите четници и цивилното население. Поради својата скромност, чесност и чувство за одговорност уживал голема почит не само меѓу револуционерите, туку и меѓу народот во Прилепско.
Со својата долгогодишна работа, Петар Ацев дал огромен придонес во развојот на ВМОРО и останал една од најзначајните личности во историјата на македонското револуционерно движење.
Последните години, политичката дејност и историското наследство
По обновувањето на Организацијата по Илинденското востание, Петар Ацев продолжил да биде еден од највлијателните раководители во Битолскиот револуционерен округ. Активно учествувал во работата на окружното раководство, настојувајќи да се зачуваат дисциплината, единството и основните начела на ВМОРО.
По Младотурската револуција во 1908 година, како и многу други дејци на Организацијата, привремено ја прекинал илегалната револуционерна дејност и внимателно ги следел политичките промени во Отоманската Империја. Кога станало јасно дека младотурските ветувања нема да доведат до суштински промени во положбата на македонското население, повторно се вклучил во организациската работа.
Во текот на Балканските војни и Првата светска војна останал поврзан со македонското ослободително движење. Благодарение на своето долгогодишно искуство и големиот авторитет, бил ценет како еден од најискусните војводи и организатори од генерацијата на Гоце Делчев и Даме Груев.
По војните се повлекол од активната четничка дејност, но останал во постојан контакт со своите поранешни соборци. До крајот на животот бил симбол на пожртвуваност, скромност и доследност кон идеалите на Организацијата.
Петар Ацев починал на 9 август 1939 година во Софија. Неговата смрт била доживеана како загуба на еден од последните големи војводи од илинденската генерација.
Личност и карактер
Современиците го опишуваат Петар Ацев како човек со мирен карактер, силна волја и исклучителна одговорност. Не барал лична слава, туку секогаш ги ставал интересите на Организацијата и на македонското ослободително дело пред сопствените интереси.
Како војвода бил познат по добрата организација, внимателното планирање и грижата за своите четници. Меѓу населението уживал голема доверба, а неговото име било симбол на чесност и достоинство.
Хронологија
7 јуни 1877 – Роден во с. Ореовец, Прилепско.
1897 – Се враќа во Македонија и започнува учителска и револуционерна дејност.
1902 – Преминува во илегала и станува војвода на ВМОРО.
1903 – Делегат на Смилевскиот конгрес и учесник во Илинденското востание.
По 1903 – Член на Битолскиот окружен комитет на ВМОРО и организатор на обновувањето на Организацијата.
1908 – Продолжува со политичката и организациската дејност по Младотурската револуција.
1912–1918 – Поврзан со македонското ослободително движење за време на Балканските и Првата светска војна.
9 август 1939 – Починува во Софија.
Историско значење
Петар Ацев се вбројува меѓу најистакнатите војводи и организатори на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација. Како учител, околиски војвода, учесник на Смилевскиот конгрес, раководител во Илинденското востание и член на Битолскиот окружен комитет, тој дал исклучителен придонес во развојот и зацврстувањето на Организацијата.
Неговата долгогодишна револуционерна работа, личната чесност и авторитетот што го уживал меѓу своите соборци го прават една од најзначајните личности на македонското националноослободително движење. Името на Петар Ацев останува трајно поврзано со борбата за слободна и автономна Македонија и со најславниот период од историјата на ВМОРО.
↑