Панко Брашнаров
Панко Брашнаров е роден на 27 јули 1883 година (9 август според нов стил) во Велес, во семејството на Тодор и Коца Брашнарови. Основното образование и прогимназијата ги завршил во родниот град, а потоа се запишал во Педагошкото училиште во Скопје. Уште како ученик ги прифатил идеите на македонското револуционерно движење, а по дипломирањето работел како учител во повеќе места низ Македонија. (mn.mk)
Во периодот 1900–1908 година бил активен член на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО). Како учител во Кумановско, Велешко и Штипско работел на ширење на револуционерните идеи, организирање на комитети и зацврстување на организациската мрежа. За време на Илинденското востание активно учествувал во револуционерната дејност во Велешкиот револуционерен реон. (mn.mk)
По Младотурската револуција во 1908 година се приклучил на легалното политичко движење и постепено се ориентирал кон социјалистичките идеи, сметајќи дека националното ослободување треба да биде проследено со социјална правда. Во следните години бил активен во работничкото и социјалистичкото движење, без да ја напушти борбата за правата на македонскиот народ. (mn.mk)
По завршувањето на Првата светска војна останал во Вардарска Македонија, каде што активно учествувал во политичкиот живот. Бил еден од истакнатите дејци на ВМРО (Обединета) и член на нејзиниот Централен комитет. Работел на обединување на македонското револуционерно движење и се залагал за слободна и обединета Македонија. (mn.mk)
За време на Втората светска војна активно се вклучил во народноослободителното движење. На 2 август 1944 година, како најстар делегат, го отворил Првото заседание на АСНОМ, а потоа бил избран за потпретседател на Президиумот на АСНОМ и член на АВНОЈ. Неговиот поздравен говор останал едно од најзначајните сведоштва за создавањето на современата македонска држава. (Општина Велес)
По војната дошол во судир со новите југословенски власти. Како приврзаник на ставовите на Информбирото, во 1948 година бил уапсен, осуден и испратен во логорот Голи Оток. И покрај тешките услови и нарушеното здравје, не се откажал од своите убедувања.
Панко Брашнаров починал на 13 јули 1951 година на Голи Оток. Неговата смрт претставува една од најтрагичните судбини меѓу македонските револуционери кои учествувале во создавањето на македонската држава. Долго време неговото име било премолчувано, а подоцна повторно го добило заслуженото место во македонската историја. (Општина Велес)
Книги и литература
- Говорот на Првото заседание на АСНОМ.
- Статии и политички текстови објавувани во социјалистичкиот и револуционерниот печат.
- Архивски документи и преписка поврзани со ВМРО (Обединета), АСНОМ и македонското национално движење. (fliphtml5.com)
Хронологија
27 јули 1883 – Роден во Велес.
1901 – Завршува Педагошко училиште во Скопје и станува учител.
1900–1908 – Член на ВМОРО и активен револуционер.
1903 – Учествува во Илинденското востание.
1925–1926 – Член на Централниот комитет на ВМРО (Обединета). (mn.mk)
2 август 1944 – Го отвора Првото заседание на АСНОМ и е избран за потпретседател на Президиумот на АСНОМ.
1948 – Уапсен и испратен на Голи Оток.
13 јули 1951 – Починува на Голи Оток.
Историско значење
Панко Брашнаров е една од ретките личности што активно учествувале во двата Илиндена – Илинденското востание од 1903 година и Првото заседание на АСНОМ во 1944 година. Како револуционер, народен учител, политички деец и прв претседавач на АСНОМ, оставил длабока трага во македонската историја. Неговиот живот, кој завршил трагично на Голи Оток, останува симбол на истрајност, пожртвуваност и верност кон идејата за слободна Македонија. (Општина Велес)