Пандо Кљашев

Пандо Наков Кљашев е роден на 29 септември 1882 година во селото Смрдеш, Костурско. Основното образование го завршил во родното село, а потоа се школувал во Костур, Солун и Битола, каде што во учебната 1899/1900 година ја завршил гимназијата. За време на школувањето во Солун првпат се запознал со идеите на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО), а во Битола негови учители биле Даме Груев и Михаил Герџиков, кои силно влијаеле врз неговото револуционерно оформување. (Puls24)

Во летото 1900 година започнал да работи како агитатор на Организацијата во родното Смрдеш, а во учебната 1900/1901 година бил учител во селото. Истовремено активно работел на ширењето на револуционерната мрежа во Костурско, формирајќи нови комитети и привлекувајќи нови членови во Организацијата. Во тоа време бил во постојан контакт со раководството на Костурскиот револуционерен реон и учествувал во неговото зацврстување. (Puls24)

Од летото 1901 година станал четник во четата на Марко Лерински, каде што стекнал значително воено искуство. Подоцна бил избран за војвода и станал еден од најистакнатите револуционерни раководители во Костурско. Како близок соработник на Васил Чакаларов, учествувал во организирањето на востаничките сили и во подготовките за претстојното востание. (Македонска Енциклопедија)

Во 1903 година учествувал на Смилевскиот конгрес, а за време на Илинденското востание бил член на Горското началство на Костурскиот револуционерен реон. Неговата чета учествувала во повеќе успешни акции, меѓу кои и ослободувањето на Клисура и Невеска, како и во повеќе судири со османлиската војска во Костурско. По задушувањето на Востанието се повлекол во Бугарија, но веќе во 1904 година повторно се вратил во Македонија и продолжил со револуционерната дејност. (Македонска Енциклопедија)

Во 1906 година бил избран за член на Битолскиот окружен комитет на ВМОРО. Како еден од најактивните организатори во Костурско постојано ги обиколувал селата, ги обновувал комитетите и работел на зајакнување на Организацијата во услови на силен притисок од османлиските власти и вооружените грчки андартски чети. (Puls24)

На 31 јули (13 август по нов стил) 1907 година, при обиколка на костурските села, неговата чета била опколена од бројна османлиска војска кај селото Дреновени, Костурско. Во жестоката борба Пандо Кљашев бил тешко ранет. За да не падне жив во рацете на непријателот, извршил самоубиство. Заедно со него загинале и повеќе негови соборци. Неговата смрт претставувала тежок удар за Организацијата во Костурскиот револуционерен реон. (Македонска Енциклопедија)

Книги и литература

  • „Спомени“ – едно од најзначајните мемоарски дела за револуционерната дејност во Костурско, подготовките за Илинденското востание и работата на ВМОРО. Делото претставува првокласен историски извор за истражување на македонското револуционерно движење. (oocities.org)

Хронологија

29 септември 1882 – Роден во с. Смрдеш, Костурско.

1900 – Почнува револуционерна дејност како учител и агитатор во Смрдеш.

1901 – Станува четник во четата на Марко Лерински.

1903 – Учествува на Смилевскиот конгрес и во Илинденското востание како член на Горското началство на Костурскиот револуционерен реон.

1904 – Повторно се враќа во Македонија и ја продолжува револуционерната борба.

1906 – Избран за член на Битолскиот окружен комитет на ВМОРО.

31 јули / 13 август 1907 – Загинува во борба кај селото Дреновени, Костурско.

Историско значење

Пандо Кљашев останува запаметен како еден од најистакнатите војводи на Костурскиот револуционерен реон, близок соработник на Васил Чакаларов и активен учесник во Илинденското востание. Покрај својата револуционерна дејност, тој оставил и вредни „Спомени“, кои денес претставуваат еден од најзначајните извори за историјата на ВМОРО, особено за борбите и организацијата во Костурско. (Македонска Енциклопедија)