I дел – Живот, научна кариера и придонес
Љубомир Георгиев Милетич е роден на 1 јануари 1863 година во Штип, во семејство на учители. По националност бил Бугарин, а потекнувал од Македонија. Основното образование го стекнал во родниот град, а класичната гимназија ја завршил во Загреб. Високото образование го продолжил на Универзитетот во Загреб и на Карловиот универзитет во Прага, каде се посветил на славистиката, филологијата и јазичните науки.
Во 1887 година бил назначен за професор во Софиската машка гимназија, а веќе следната година, 1888, докторирал на Универзитетот во Загреб.
Од 1892 година започнал академска кариера на Софиското високо училиште (подоцна Софиски универзитет), каде бил професор по славјанска филологија. На Катедрата по славјанска филологија предавал повеќе од четири децении, од 1892 до 1934 година, воспитувајќи генерации филолози, историчари и слависти.
Покрај универзитетската работа, Милетич изградил и значајна научна кариера. Во периодот 1911–1925 година бил потпретседател на Бугарската академија на науките, а од 1926 година до својата смрт ја извршувал функцијата претседател на Академијата.
Во 1923 година бил еден од иницијаторите за основање на Македонскиот научен институт во Софија, кој имал задача да собира, проучува и објавува материјали поврзани со историјата, етнографијата, јазикот и културата на Македонија. Од 1928 година бил негов претседател, а истовремено и главен уредник на списанието „Македонски преглед“, кое започнало да излегува во 1925 година.
Во текот на својот научен живот објавил голем број трудови од областа на славистиката, дијалектологијата, етнографијата, фолклорот и историјата, како и значајни документи и сведоштва поврзани со македонското револуционерно движење.
⸻
II дел – Истражувањата за Македонија и историското наследство
Покрај својата универзитетска и академска работа, Љубомир Милетич посветил значителен дел од научната кариера на проучувањето на Македонија, Одринско и македонското револуционерно движење. Собирал голем број архивски документи, мемоари, писма и усни сведоштва од учесници во револуционерната борба, со што зачувал драгоцени историски извори за идните генерации.
Особено значајни се неговите разговори и записи со бројни истакнати дејци на ВМОРО, меѓу кои Христо Татарчев, Даме Груев, Христо Матов, Борис Сарафов, Ѓорче Петров, Јане Сандански и многу други. Благодарение на овие сведоштва, денес се познати бројни детали за основањето, организацијата и развојот на македонското револуционерно движење.
Милетич објавил голем број книги, научни студии и документарни зборници посветени на Македонија, Одринско, Илинденското востание и ВМОРО. Неговите дела и денес претставуваат значајна литература за историчарите, бидејќи содржат оригинални документи и непосредни сведоштва од современиците на настаните.
Како научник, Милетич бил високо ценет и надвор од Бугарија. Бил член или почесен член на повеќе европски академии и научни институции, меѓу кои Руската академија на науките, Полската академија на науките во Краков, Чешката академија на науките и Југословенската академија на науките и уметностите во Загреб. Добил и повеќе почесни титули од универзитети и научни друштва.
Љубомир Георгиев Милетич починал на 1 јуни 1937 година.
Хронологија
1 јануари 1863 – Роден во Штип.
1887 – Професор во Софиската машка гимназија.
1888 – Докторира на Универзитетот во Загреб.
1892–1934 – Професор по славјанска филологија на Софискиот универзитет.
1911–1925 – Потпретседател на Бугарската академија на науките.
1923 – Иницијатор за основањето на Македонскиот научен институт.
1925 – Започнува да излегува списанието „Македонски преглед“.
1926–1937 – Претседател на Бугарската академија на науките.
1928 – Претседател на Македонскиот научен институт.
1 јуни 1937 – Починува.
Историско значење
Љубомир Георгиев Милетич е еден од најзначајните слависти и истражувачи на Македонија од крајот на XIX и првата половина на XX век. Иако по националност бил Бугарин, неговите истражувања, документарни збирки и разговори со дејците на ВМОРО претставуваат извонредно важен историски извор за проучувањето на македонското револуционерно движење.
Особено голема е неговата заслуга за зачувувањето на бројни спомени, документи и сведоштва кои без неговата работа би биле изгубени. Затоа неговите дела и денес претставуваат неизбежна литература за сите што ја истражуваат историјата на Македонија и ВМРО.