Крсто Лазаров

Крсто Лазаров е роден во 1881 година во селото Коњух, Кумановско. Уште како дете, заедно со мајка си и еден од своите браќа, се преселил во Куманово. По Виничката афера бил принуден да ја напушти Македонија, најпрво заминувајќи во Ќустендил, а потоа во Софија, каде живеел кај својот постар брат.

Во 1900 година за првпат влегол во Македонија како четник во четата на капетан Јордан Стојанов, која дејствувала под раководство на Врховниот македонски комитет (ВМОК). Набргу ги напуштил врховистите и преминал во Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО), приклучувајќи се кон четата на Никола Пушкаров.

За време на Илинденското востание четата, заедно со кратовскиот војвода Доне Берберчето и велешкиот војвода Петар Константинов, имала задача да ја минира железничката линија Скопје – Велес кај селото Новачани. Во текот на акцијата водела повеќе жестоки борби против турскиот аскер.

По востанието Крсто Лазаров бил четник во четите на Михаил Чаков и Коста Нунков во Кумановско. Во 1905 година го ликвидирал еден од главните организатори на српската пропаганда во Куманово. До 1907 година бил околиски војвода во Кумановско, командувајќи со мала, но подвижна чета од осуммина четници.

По Младотурската револуција во 1908 година се легализирал и останал во Македонија до Божик 1909 година, кога повторно заминал во Бугарија. Подоцна повторно се вратил, формирал нова чета и продолжил со вооружената борба против српските вооружени формации и пропаганда во Кумановскиот крај.

Учествувал во Балканските војни и во Првата светска војна. Во 1922 година повторно со своја чета навлегол во Кумановско, но по јули 1924 година, поради засилената контрола на границата, ваквите акции станале речиси невозможни.

По 1941 година се вратил во родниот крај. По воспоставувањето на комунистичката власт во Македонија, на 14 јануари 1945 година бил уапсен и осуден на смрт како соработник на бугарските окупациски власти. Истиот ден, заедно со уште 47 лица, бил одведен и исчезнал без трага, а местото на неговото погребување до денес не е познато.

Хронологија

1881 – Роден во с. Коњух, Кумановско.

По Виничката афера – Емигрира во Ќустендил и Софија.

1900 – Првпат влегува во Македонија како четник.

1900 – Преминува од ВМОК во ВМОРО.

1903 – Учествува во Илинденското востание.

1905 – Го ликвидира организаторот на српската пропаганда во Куманово.

1905–1907 – Кумановски околиски војвода.

1908–1909 – Легализиран по Младотурската револуција.

1912–1918 – Учествува во Балканските и Првата светска војна.

1922 – Повторно навлегува во Кумановско со своја чета.

14 јануари 1945 – Уапсен, осуден на смрт и исчезнува без трага.

Историско значење

Крсто Лазаров е еден од најистакнатите војводи на ВМОРО во Кумановско, кој повеќе од четири децении активно учествувал во македонското револуционерно движење. Особено се истакнал во борбите за време на Илинденското востание, во отпорот против српската пропаганда и во организацијата на револуционерната мрежа во североисточниот дел на Македонија. Неговото исчезнување во јануари 1945 година, заедно со уште 47 лица, претставува дел од трагичните настани што го одбележале воспоставувањето на новата власт по Втората светска војна.