Иљо Малешевски – Дедо Иљо (1805-1898)

Иљо Малешевски, познат и како Иљо Марков Мустрекински и Иљо Војвода, е роден во 1805 година во Берово, Малешевијата. Тој е еден од најпознатите ајдучки водачи и четнички војводи од XIX век, чие име станало симбол на долготрајната вооружена борба против османлиската власт.

Уште како млад се определил за ајдучки живот и повеќе од една деценија со својата чета дејствувал низ Малешевијата, Пирин и Рила, штитејќи го населението и водејќи борби против османлиските власти. Со својата храброст стекнал голем углед, а неговото име станало легендарно уште за време на неговиот живот.

На 5 јуни 1862 година зел учество во борбите против османлискиот гарнизон во Белград, како водач на доброволечки одред од околу 400 Македонци.

Во Српско-турската војна (1876) учествувал со своја чета, при што бил тешко ранет. По лекувањето во Србија повторно се вклучил во борбите, а во Руско-турската војна (1877–1878) учествувал на страната на руската војска во ослободувањето на Бугарија. Во последните денови од војната, заедно со руски единици, го ослободил Ќустендил.

Во Кресненско-Разлошкото востание (1878–1879) предводел чета од 200 до 300 востаници, давајќи значаен придонес во востаничките дејства. Подоцна, во Српско-бугарската војна (1885), повторно застанал на чело на голема доброволечка чета составена претежно од Македонци.

Во последните години од животот, кога започнала да се создава Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО), веќе остарениот Иљо Војвода не учествувал непосредно во борбите, но бил високо почитуван меѓу новата генерација револуционери. Многу млади четници и војводи, тргнувајќи од Бугарија кон Македонија, го посетувале за да ги слушнат неговите совети и да го добијат неговиот благослов, сметајќи го за духовен наследник на старото ајдучко движење.

Иљо Малешевски починал на 17 април 1898 година во Ќустендил, каде што бил и погребан.

Хронологија

1805 – Роден во Берово.

Средина на XIX век – Ајдучки водач во Малешевијата, Пирин и Рила.

5 јуни 1862 – Учествува во борбите против османлискиот гарнизон во Белград.

1876 – Учествува во Српско-турската војна и е тешко ранет.

1877–1878 – Учествува во Руско-турската војна и во ослободувањето на Ќустендил.

1878–1879 – Предводи востаничка чета во Кресненско-Разлошкото востание.

1885 – Учествува во Српско-бугарската војна со доброволечка македонска чета.

1893–1898 – Ги советува и охрабрува првите војводи на ВМРО.

17 април 1898 – Починува во Ќустендил.

Историско значење

Иљо Малешевски – Иљо Војвода е една од најлегендарните личности на македонското ослободително движење во XIX век. Со повеќедецениската вооружена борба против Османлиското Царство, учеството во неколку војни и востанија и огромниот личен авторитет, тој претставува мост меѓу старото ајдучко движење и новата револуционерна генерација на ВМРО. Неговите совети и морална поддршка на првите војводи на Организацијата придонеле неговото име да остане трајно врежано во македонската револуционерна традиција.