Христо Чернопеев

Христо Чернопеев е роден на 16 јули 1868 година во селото Дерманци, Плевенско, во тогашното Кнежевство Бугарија. Основното образование го завршил во родното место, а како млад се определил за воена кариера.

Од 1889 до 1899 година служел како подофицер во бугарската армија, каде што стекнал богато воено искуство, особено во организацијата, дисциплината и раководењето со вооружени единици. Во 1899 година ја напуштил воената служба за да му се посвети на македонското револуционерно движење.

Во почетокот на 1900 година се приклучил на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО), влегувајќи во Гевгелиската реонска чета на војводата Марко Апостолов – Попето. Благодарение на своето воено знаење, за кратко време се истакнал како способен четовода, па по само неколку месеци станал самостоен војвода во Кукушко.

Во 1901 година бил еден од главните учесници во познатата афера „Мис Елен Стоун“, кога четата на Јане Сандански ја заробила американската протестантска мисионерка Елен Стоун и нејзината придружничка Катерина Цилка. Откупот што бил добиен бил искористен за набавка на оружје и зајакнување на револуционерната организација.

По завршувањето на аферата активно учествувал во борбата против врховистичките чети на генерал Иван Цончев, бранејќи ја самостојноста на ВМОРО и нејзината внатрешна организациска структура.

За време на Илинденско-Преображенското востание во 1903 година раководел со чета во Разлошко, учествувајќи во повеќе вооружени судири со османлиската војска. Со својата храброст и воено искуство се вброил меѓу најистакнатите војводи на Организацијата.

По задушувањето на Востанието бил назначен за раководител на Струмичкиот револуционерен округ, каде што работел на обновување на револуционерната мрежа и организирањето нови чети.

По Младотурската револуција во 1908 година, заедно со Јане Сандански се вклучил во политичкиот живот и учествувал во формирањето на Народната федеративна партија во Солун во 1909 година. Подоцна меѓу нив се појавиле политички разлики, но Чернопеев продолжил да биде активен во македонското револуционерно движење.

Кон крајот на 1909 година повторно преминал во илегала. Во 1911 година, заедно со Петар Чаулев и Тодор Александров, бил избран за член на Централниот комитет на обновената ВМОРО, со што повторно зазел едно од највисоките места во раководството на Организацијата.

Во Балканските војни учествувал како војвода на доброволечка чета во состав на Македонско-одринското ополчение. За покажаната храброст бил одликуван со Орден „За храброст“ – III степен.

Во февруари 1914 година бил избран за народен пратеник во бугарското Народно собрание од листата на Либералната партија на д-р Васил Радославов.

Со избувнувањето на Првата светска војна повторно се вратил на фронтот како офицер на бугарската армија. На 5 ноември 1915 година загинал во битката кај Криволак, во близина на селото Пепелиште, водејќи ги своите луѓе во напад.

Хронологија

16 јули 1868 – Роден во с. Дерманци, Плевенско.

1889–1899 – Подофицер во бугарската армија.

1900 – Станува член на ВМОРО и војвода во Кукушко.

1901 – Учесник во аферата „Мис Елен Стоун“.

1902 – Учествува во борбите против врховистичките чети.

1903 – Војвода за време на Илинденско-Преображенското востание.

1904–1908 – Раководител на Струмичкиот револуционерен округ.

1909 – Коосновач на Народната федеративна партија.

1911 – Избран за член на Централниот комитет на обновената ВМОРО.

1912–1913 – Учесник во Балканските војни.

1914 – Народен пратеник.

5 ноември 1915 – Загинува кај Криволак.

Историско значење

Христо Чернопеев се вбројува меѓу најспособните воени команданти на ВМОРО. Како долгогодишен војвода, учесник во аферата „Мис Елен Стоун“, борец против врховистичките чети, водач во Илинденско-Преображенското востание, раководител на Струмичкиот револуционерен округ и член на Централниот комитет на обновената ВМОРО, тој оставил длабока трага во македонското револуционерно движење.

Неговата воена умешност, дисциплина и лична храброст го направиле еден од најпочитуваните војводи на своето време, а неговата погибија кај Криволак во 1915 година претставува крај на живот исполнет со речиси две децении непрекината револуционерна и воена дејност.