Детството, образованието и првите книжевни чекори (1869–1892)
Георги Баласчев е роден на 10 април 1869 година во Охрид, град со богата духовна и културна традиција. Основното и трикласното прогимназиско образование ги завршил во родниот град, а школувањето го продолжил во Бугарската егзархиска гимназија во Солун, која во тоа време била еден од најзначајните просветни центри за Македонците.
По матурирањето се вратил во Охрид, каде што извесно време работел како учител. Уште тогаш покажувал особен интерес за историјата, книжевноста и народното творештво, сметајќи дека преку образованието и науката може да се придонесе за духовниот развој на македонскиот народ.
Заедно со група млади интелектуалци заминал на стручни подготовки во Белград. Меѓутоа, по подобро запознавање со тогашната политика на српските владејачки кругови кон Македонија, се разочарал и се вратил во родниот Охрид.
Набргу потоа заминал во Софија, каде што студирал историја. Универзитетските студии му овозможиле темелно научно образование, а истовремено го насочиле кон историските и археолошките истражувања, на кои ќе им го посвети најголемиот дел од својот живот.
Уште како млад автор, во 1890 година, на македонски дијалект, ја објавил својата прва книшка „Неколку кратки летописни белешки за состојбата на западните Македонци“. Со ова дело се вброил меѓу првите македонски интелектуалци кои преку пишаниот збор настојувале да ја претстават состојбата и животот на населението во Македонија.
Во почетокот на 1892 година, Георги Баласчев бил меѓу основачите на Младата македонска книжевна дружина во Софија, која го започнала издавањето на списанието „Лоза“. Дружината и списанието претставувале значајна појава во развојот на македонската културна и книжевна мисла кон крајот на XIX век и имале силно влијание врз идните генерации македонски интелектуалци.
Георги Баласчев (II дел)
Научната дејност, историските истражувања и публицистиката
По завршувањето на студиите по историја во Софија, Георги Баласчев целосно му се посветил на научното истражување и публицистичката работа. Негов главен интерес биле историјата, археологијата, старите ракописи и културното наследство на Македонија, области во кои оставил значаен научен придонес.
Во текот на својата научна кариера објавил бројни трудови посветени на историјата на Македонија, средновековните споменици, археолошките локалитети и културното наследство на Охрид и другите македонски краишта. Во своите истражувања настојувал да ги поткрепи историските сознанија со документи, археолошки наоди и критичка анализа на историските извори.
Покрај научната работа, Баласчев бил активен и како публицист и уредник. Особено се истакнал како редактор на списанието „Минало“, едно од најзначајните историски списанија од тоа време. Преку неговите страници објавувал научни статии, историски документи и анализи посветени на минатото на Македонија и на Балканот.
Неговите трудови биле ценети не само поради богатата документарна основа, туку и поради настојувањето историските настани да бидат прикажани објективно и научно аргументирано. Со тоа стекнал углед на сериозен научник и истражувач.
Како историчар и археолог, Георги Баласчев дал значаен придонес во проучувањето и зачувувањето на македонското културно наследство. Неговите истражувања и денес претставуваат вреден извор за изучување на историјата на Македонија.
Во научните и интелектуалните кругови бил познат како човек со широко образование, истражувачки дух и голема посветеност на науката. Благодарение на својата работа, станал еден од најпочитуваните македонски историчари и публицисти од своето време.
Последните години, наследството и историското значење
Во текот на последните децении од својот живот, Георги Баласчев продолжил активно да работи на полето на историјата, археологијата и публицистиката. Со своите научни трудови и јавни настапи придонесувал за проучувањето и афирмирањето на историското и културното наследство на Македонија.
Како научник, се занимавал со истражување на средновековната историја, старите ракописи, археолошките локалитети и културните споменици. Особено внимание посветувал на историјата на Охрид и на западниот дел од Македонија, оставајќи бројни научни трудови кои и денес претставуваат значаен извор за историските истражувања.
Во јавноста бил познат како образован интелектуалец, плоден автор и истражувач, а неговите современици го ценеле поради научната сериозност, критичкиот пристап и исклучителната посветеност на историската наука.
Баласчев останал активен речиси до крајот на својот живот. Починал на 6 октомври 1936 година во Софија, каде што зад себе оставил богато научно и публицистичко наследство.
Денес Георги Баласчев се смета за еден од најзначајните македонски историчари и публицисти од крајот на XIX и првата половина на XX век. Неговата работа има особено место во развојот на македонската историска наука и културна мисла.
Хронологија
10 април 1869 – Роден во Охрид.
1880-тите – Основно и прогимназиско образование завршува во Охрид, а гимназиско во Солун.
По матурирањето – Работи како учител во Охрид.
Кон крајот на 1880-тите – Престојува во Белград на стручни подготовки, по што се враќа во Охрид.
1890 – Ја објавува книгата „Неколку кратки летописни белешки за состојбата на западните Македонци“.
1892 – Станува еден од основачите на Младата македонска книжевна дружина и учествува во издавањето на списанието „Лоза“.
По студиите – Дипломира историја во Софија и се посветува на научна и публицистичка работа.
Подоцна – Редактор на списанието „Минало“ и автор на бројни историски и археолошки трудови.
6 октомври 1936 – Починува во Софија.
Историско значење
Георги Баласчев е еден од најзначајните македонски историчари, археолози и публицисти од своето време. Како основач на Младата македонска книжевна дружина, соработник на списанието „Лоза“, редактор на „Минало“ и автор на бројни научни трудови, дал голем придонес во развојот на македонската историска наука и национална култура.
Неговите истражувања за историјата, археологијата и културното наследство на Македонија претставуваат значајно научно наследство. Со својата книжевна, публицистичка и научна дејност придонел за афирмирањето на македонската историска традиција и се вбројува меѓу најистакнатите македонски интелектуалци од крајот на XIX и првата половина на XX век.