Детството, образованието и националното созревање (1870–1902)
Димитрија Димов Чуповски е роден на 8 ноември 1870 година во селото Папрадиште, Велешко. Потекнувал од македонско семејство кое уште во неговото детство било погодено од тешките и несигурни услови во Османлиската Империја.
Кога имал околу десет години, неговото родно село било нападнато и опожарено од разбојнички банди, по што семејството било принудено да го напушти Папрадиште и да се пресели во Крушево.
Основното образование го започнал во родното село, а го продолжил во Крушево. Покрај школувањето, го изучил и молерскиот занает, со кој подоцна се издржувал. Како млад, заедно со своите браќа, заминал на печалба во Софија, каде што работел, но истовремено продолжил и со своето образование.
Во Софија дошол во непосреден допир со македонската емиграција и со идеите на македонското националноослободително движење. Токму таму кај него целосно се оформило сознанието дека македонскиот народ треба самостојно да се организира и да се избори за сопствена политичка и културна иднина.
Своето образование подоцна го продолжил во Белград. По завршувањето на школувањето се вратил во родниот крај и во учебната 1895/1896 година работел како учител во Папрадиште.
Како учител не се ограничувал само на наставната работа. Меѓу населението ги ширел идеите за национална просвета, политичка слобода и организирана борба. Поради сомнение дека соработува со револуционерното движење, бил уапсен од османлиските власти.
По кратко време успеал да побегне и преку Белград заминал во Русија. Таму започнала најзначајната етапа од неговиот живот – долгогодишната културна, научна и политичка работа за афирмирање на македонскиот народ, јазик и национална посебност.
Во почетокот на XX век, заедно со други македонски интелектуалци во Русија, започнал да работи на создавање организација што ќе го претставува македонското прашање пред руската и европската јавност.
Во 1902 година бил еден од основачите на Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург, а бил избран и за негов претседател. На таа должност останал цели петнаесет години, до 1917 година.
Со основањето на Другарството, Димитрија Чуповски се вброил меѓу најистакнатите македонски национални дејци и започнал организирана борба за политичко, културно и национално признавање на Македонија.
Македонското научно-литературно другарство и афирмацијата на македонската национална идеја (1902–1917)
Во 1902 година, во Санкт Петербург, Димитрија Чуповски бил еден од основачите на Македонското научно-литературно другарство, првата организирана македонска национална и културно-научна организација во Русија. Истата година бил избран за нејзин претседател, должност што ја извршувал непрекинато до 1917 година.
Под негово раководство Другарството прераснало во најзначајниот центар за афирмирање на македонската национална мисла во странство. Неговата основна цел била да ја запознае руската и европската јавност со историјата, културата, јазикот и стремежите на македонскиот народ.
Во 1905 година започнало излегувањето на списанието „Вардар“, првото македонско научно, литературно и општествено-политичко списание. Преку неговите страници биле објавувани историски, етнографски, културни и политички трудови посветени на Македонија.
По поделбата на Македонија со Балканските војни, Чуповски уште поенергично настапил во одбрана на македонското национално прашање. Во 1913 година ја изработил и ја објавил првата карта на етничка Македонија на македонски јазик, со која ги претставил етнографските граници на Македонија и ја истакнал идејата за нејзината политичка целина.
Во периодот 1913–1914 година, во рамките на Македонското научно-литературно другарство, биле издадени единаесет броја на списанието „Македонски Голос“ (Македонски глас). Ова гласило претставувало еден од најважните медиуми преку кои се застапувала идејата за обединета и самостојна Македонија и за признавање на македонскиот народ како посебен народ.
Со своите публикации, меморандуми, карти и јавни настапи, Чуповски ја претставувал Македонија како посебна историска, географска и етничка целина, барајќи почитување на правото на македонскиот народ сам да ја определува својата иднина.
Последните години, историското наследство и значењето за Македонија (1917–1940)
По 1917 година, и покрај големите политички промени во Русија, Димитрија Чуповски останал доследен на својата животна мисија – афирмирањето на Македонија, македонскиот народ и неговото право на слободен национален развој. Иако условите за работа станале значително потешки, тој не престанал да пишува, да собира историски материјали и да ги застапува македонските интереси.
Во текот на целиот свој живот останал убеден поборник за создавање единствена и самостојна македонска држава во нејзините етнографски граници. Неговите научни трудови, публицистички текстови, карти и меморандуми претставуваат значајно сведоштво за развојот на македонската национална мисла во првата половина на XX век.
Последните години од животот ги поминал во Ленинград (денешен Санкт Петербург), каде што продолжил да работи и покрај нарушеното здравје.
Димитрија Димов Чуповски починал на 29 октомври 1940 година во Ленинград, оставајќи зад себе богато научно, публицистичко и национално наследство.
Хронологија
8 ноември 1870 – Роден во с. Папрадиште, Велешко.
Околу 1880 – По палењето на селото, семејството се преселува во Крушево.
1895–1896 – Учител во родното село Папрадиште.
По 1896 – По апсењето бега преку Белград во Русија.
1902 – Еден од основачите и претседател на Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург.
1902–1917 – Претседател на Другарството.
1905 – Почнува да го издава списанието „Вардар“.
1913 – Ја изработува и објавува првата карта на етничка Македонија на македонски јазик.
1913–1914 – Се објавуваат 11 броја на списанието „Македонски Голос“.
29 октомври 1940 – Починува во Ленинград (денес Санкт Петербург).
Историско значење
Димитрија Димов Чуповски е еден од најголемите македонски национални идеолози, публицисти и културни дејци од почетокот на XX век. Како основач и долгогодишен претседател на Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург, тој одиграл клучна улога во меѓународната афирмација на македонското национално прашање.
Со издавањето на списанијата „Вардар“ и „Македонски Голос“, како и со изработката на првата карта на етничка Македонија на македонски јазик, Чуповски оставил траен белег во развојот на македонската национална мисла. Неговата дејност претставува едно од најзначајните интелектуални и политички достигнувања во историјата на македонското национално движење, а неговото име со право се вбројува меѓу најистакнатите македонски дејци.
↑