Детството, образованието и основањето на ВМОРО (1871–1893)
Дамјан, познат како Даме Груев, е роден на 17 декември 1871 година во селото Смилево, Битолско. Основното образование го стекнал во родното село, а понатаму се школувал во Битола и во Солунската егзархиска машка гимназија. Образованието го продолжил во Белград, а потоа и во Софија, каде што дополнително ги проширил своите знаења и ги оформил своите револуционерни убедувања.
По враќањето во Македонија работел како учител во Смилево (1891/1892) и Прилеп (1892/1893). Во 1893 година бил коректор во печатницата на Христо Самарџиев во Солун, која претставувала едно од собиралиштата на младите македонски интелектуалци и револуционери.
На 23 октомври 1893 година, во Солун, заедно со д-р Христо Татарчев, Петар Поп Арсов, Иван Хаџи Николов, Андон Димитров и Христо Батанџиев, учествувал во основањето на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМОРО). На основачкиот состанок бил избран за секретар и благајник на Централниот комитет, но уште од самиот почеток токму Даме Груев станал главниот организатор и двигател на револуционерната работа во внатрешноста на Македонија.
Неговата исклучителна организаторска способност, лична пожртвуваност и авторитет меѓу револуционерите овозможиле Организацијата за кратко време да се прошири во голем број градови и села. Поради тоа, Даме Груев уште во првите години станал еден од најважните столбови на ВМОРО.
Организаторот на ВМОРО, затворот и подготовките за Илинденското востание (1894–1903)
По основањето на ВМОРО, Даме Груев целосно се посветил на изградбата на револуционерната организација во Македонија. Работел како учител во Штип (1894–1895), каде што заедно со Гоце Делчев поставил цврсти темели на Организацијата во Источна Македонија, создавајќи комитети и привлекувајќи нови членови.
Подоцна бил училишен инспектор во Солун, а потоа повторно учител, овојпат во Битола. Во сите средини каде што работел, учителската професија ја користел како прикритие за револуционерната дејност. Благодарение на неговите чести патувања, ВМОРО брзо се проширила во Битолскиот револуционерен округ и во други делови на Македонија.
Во 1897–1898 година османлиските власти го интернирале од Солун во Битола, но ниту тоа не ја прекинало неговата работа. Напротив, токму во Битола уште поинтензивно работел на зацврстувањето на Организацијата.
На 6 август 1900 година, по откривањето на таканаречената Попставрева афера, бил уапсен заедно со повеќе револуционери. По судскиот процес бил осуден на десет години затвор. И покрај заточеништвото, неговиот авторитет во Организацијата останал непроменет, а соработниците продолжиле да ја развиваат мрежата што тој ја изградил.
Во пролетта 1903 година, благодарение на општата амнестија, Даме Груев бил ослободен од затвор. Веднаш по ослободувањето повторно се вклучил во револуционерната работа и активно учествувал во подготовките за претстојното Илинденско востание.
На Смилевскиот конгрес, одржан во април–мај 1903 година, бил избран за член на Главниот востанички штаб на Битолскиот револуционерен округ. Како еден од најискусните водачи на Организацијата, имал клучна улога во планирањето и организирањето на востаничките дејства.
Илинденското востание, обновувањето на Организацијата и историското наследство (1903–1906)
Како член на Главниот востанички штаб на Битолскиот револуционерен округ, Даме Груев бил еден од главните раководители на Илинденското востание. Во текот на борбите ги координирал востаничките дејства и учествувал во организирањето на отпорот во Битолскиот револуционерен округ.
По задушувањето на Востанието, и покрај тешките последици и големите загуби, Даме Груев останал во Македонија. Наместо да замине во емиграција, се посветил на обновувањето на разнишаната организациска мрежа, повторното формирање на комитетите и четите и зацврстувањето на револуционерното движење.
Во октомври 1905 година учествувал на Рилскиот конгрес, еден од најзначајните конгреси во историјата на ВМОРО. На Конгресот бил избран за член на Централниот комитет, со што повторно ја презел една од највисоките должности во Организацијата. Неговото искуство и авторитет биле од пресудно значење за повторното консолидирање на ВМОРО по поразот на Востанието.
Продолжувајќи ја револуционерната работа, Даме Груев останал постојано на терен, заедно со четите и раководителите на Организацијата. На 23 декември 1906 година, при движење низ Малешевско, неговата чета била пресретната од бројна османлиска потера кај селото Русиново. Во жестоката борба, Даме Груев загинал, останувајќи до последниот момент со своите соборци.
Хронологија
17 декември 1871 – Роден во с. Смилево, Битолско.
1891–1892 – Учител во Смилево.
1892–1893 – Учител во Прилеп.
1893 – Коректор во печатницата на Христо Самарџиев во Солун.
23 октомври 1893 – Еден од шестемина основачи на ВМОРО; избран за секретар и благајник на Централниот комитет.
1894–1895 – Учител во Ново Село – Штип.
1897–1898 – Интерниран од Солун во Битола.
6 август 1900 – Уапсен по Попставревата афера и осуден на десет години затвор.
Пролет 1903 – Амнестиран.
Април–мај 1903 – Избран за член на Главниот востанички штаб на Битолскиот револуционерен округ на Смилевскиот конгрес.
1903–1905 – Го обновува организациското дело на ВМОРО по Илинденското востание.
Октомври 1905 – На Рилскиот конгрес е избран за член на Централниот комитет на ВМОРО.
23 декември 1906 – Загинува во борба со османлиската војска кај с. Русиново, Малешевско.
Историско значење
Даме Груев е еден од основачите, главните организатори и најзначајните водачи на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација. Од основањето на ВМОРО во 1893 година до својата смрт во 1906 година, тој претставувал главната движечка сила на Организацијата во внатрешноста на Македонија.
Како основач, секретар и благајник на Централниот комитет, организатор на комитетската мрежа, учител, член на Главниот штаб на Илинденското востание и член на Централниот комитет по Рилскиот конгрес, Даме Груев дал непроценлив придонес во создавањето и развојот на македонското револуционерно движење.
Заедно со Гоце Делчев, тој ги поставил организациските темели на ВМОРО. Неговата пожртвуваност, истрајност и исклучителни организаторски способности го вбројуваат меѓу најголемите личности во историјата на македонската националноослободителна борба.