Во времиња кога македонската историја, јазик и национален идентитет постојано се наоѓаат под притисок и негирање од соседите, најдобрите одговори лежат во прашливите архиви на светските медиуми. Таму, црно на бело, е запишана вистината која јавноста во Европа ја читала уште пред повеќе од еден век.
Еден од највпечатливите докази за македонската национална самобитност доаѓа од ликот и делото на легендарниот војвода и дипломат Борис Сарафов.
Во интервју за највлијателниот британски весник на тоа време, „The Times“ (Тајмс), објавено на 12 април 1901 година, Сарафов пред западната јавност испраќа порака која одекнува со истата сила и денес.
„Ние, Македонците, сме целосно посебен национален елемент“
На почетокот на 20-тиот век, кога пропагандите на соседните балкански држави со сите сили се обидувале да го прикажат македонското ослободително движење како „бугарско“, „српско“ или „грчко“, Сарафов во Лондон јасно ги дефинирал работите.
Запрашан за целите на борбата и аспирациите на движењето, тој за „The Times“ изјавува:
„Гробна грешка е да се претпостави дека ние се стремиме да ја придобиеме Македонија во корист на Бугарија. Ние, Македонците, се сметаме себеси за целосно посебен национален елемент и воопшто не сме расположени да дозволиме нашата земја да биде зграпчена од Бугарија, Србија или Грција. Всушност, ние ќе се спротивставиме на секое такво припојовање со сета наша сила. Македонија мора да им припаѓа на Македонците.“
Со оваа изјава, Сарафов пред британската елита и светската јавност става јасна граница: борбата за слобода на Македонија не е борба за туѓи империјалистички интереси, туку автентичен крик за независна држава на еден посебен народ.
Борба на три фронта: Против Турците, но и против пропагандите
Сарафов бил свесен дека Македонија не се соочувала само со воената сила на Османлиската Империја, туку и со перфидните обиди на соседите да ја поделат македонската земја и да го асимилираат нејзиниот народ.
Нешто подоцна, во своја изјава од 1902 година (која подоцна е пренесена и во весникот „Македонски Глас“ во Санкт Петербург), тој дополнително ја зацементира оваа позиција со зборовите:
„Ние Македонците не сме ни Срби, ни Бугари, туку просто Македонци. Македонскиот народ постои независно од бугарскиот и српскиот. Ние им сочувствуваме и на едните и на другите, и на Бугарите и на Србите; оној кој ќе го помогне нашето ослободување – нему ќе му речеме благодарам, но и Бугарите и Србите нека не забораваат дека Македонија е само за Македонците!“
Зошто овие архиви се клучни денес?
Овие историски документи се најсилниот аргумент во денешните дебати. Тие покажуваат дека македонскиот идентитет не е „вештачка творба“ од поновата историја, туку реалност која европските дипломати, новинари и интелектуалци ја евидентирале уште во 19-тиот и почетокот на 20-тиот век.
Борис Сарафов, со својот космополитски дух и одлично познавање на странските јазици, бил еден од првите македонски дејци кој сфатил дека битката за Македонија не се води само со пушка во рака по македонските планини, туку и со перо и збор во салоните на Лондон, Париз и Рим.
И повеќе од 120 години подоцна, неговите зборови остануваат како завет и сведоштво за светот: Македонија на Македонците!
Извори:
The Times (Лондон), бр. 36427, 12 април 1901 година (Интервју со Борис Сарафов).
„Македонски Глас“ (Македонскій Голосъ), Санкт Петербург, бр. 1, 9 јуни 1913 година.