Локвата и Вињари се две планински височини кај селото Д’мбени, Костурско, каде што во мај 1903 година се одиграла една од најголемите и најкрвавите предилинденски борби во Костурскиот револуционерен реон.
На 9 мај 1903 година големи турски сили, потпомогнати од башибозук од соседните арнаутски села, го нападнале селото Смрдеш, едно од најактивните револуционерни упоришта во Костурско и родно место на Васил Чакаларов и Пандо Кљашев. Нападот бил извршен ненадејно во текот на ноќта. По неколкучасовни насилства, грабежи и палења, биле уништени околу 240 од вкупно 300 куќи.
Во нападот загинале 85 жители, повеќе од 50 биле ранети, а голем дел од селото бил претворен во пепел. Биле уништени и значителни количества оружје, муниција и материјал за изработка на бомби. Разурнувањето на Смрдеш претставувало тежок удар за револуционерното движење во Костурско.
Кон крајот на мај истата година, Васил Чакаларов, Пандо Кљашев и околу 70 четници и вооружени селани решиле да им се спротивстават на турските сили кај височините Локвата и Вињари. На 31 мај 1903 година се развила жестока целодневна битка, во која четниците со голема храброст ги одбивале нападите на многубројниот аскер.
Во борбата загинале 14 четници, меѓу кои војводата Дичо Андонов и познатиот бомболеар Лаки Поповски. Турските загуби биле многу поголеми и се проценуваат на повеќе од 100 војници и башибозуци.
Битката кај Локвата и Вињари останала запаметена како една од најхеројските борби во предилинденскиот период. Таа претставувала морална одмазда за уништувањето на Смрдеш и покажала дека револуционерните чети, и покрај големите загуби, останале подготвени да му се спротивстават на османлискиот режим.
Извор: Христо Силјанов, „Ослободителните борби на Македонија“.