Виничката афера претставува едно од најголемите разоткривања и најтешките удари нанесени врз Македонската револуционерна организација во нејзиниот ран период.
Повод за настаните било убиството на богатиот Турчин Ќазим-ага во Виница на 14 ноември 1897 година од страна на чета предводена од Коте Голчев. При истрагата турските власти откриле складирано оружје и муниција во селото, по што започнала широка акција за откривање на револуционерната мрежа.
По наредба на османлиските власти, истрагата ја водел Дервиш ефенди, кој применувал сурови методи на испрашување и измачување. Апсењата брзо се прошириле од Виница кон Кочанско, Штипско, Кратовско, Радовишко, Кумановско, Малешевско и Скопско.
Последиците биле катастрофални за Организацијата. Според тогашните податоци:
• 218 лица биле убиени, тепани или измачувани;
• 528 лица биле затворени;
• околу 300 лица пребегнале во Бугарија;
• десетици учители, свештеници, трговци и револуционерни дејци биле подложени на тешка тортура.
Особено биле погодени учителите и свештениците, кои претставувале главен столб на револуционерната мрежа. Многумина од нив биле изложени на нечовечки мачења, а дел од нив ги загубиле животите.
Меѓу најпознатите жртви бил учителот Јосиф Даскалов од Кратово, кој бил подложен на тешки измачувања. Во обид да избега од своите мачители, се фрлил во длабока провалија, но чудесно останал жив.
Виничката афера нанела сериозни загуби врз Организацијата, но не успеала да ја уништи. Напротив, страдањата и жртвите придонеле за уште поголема решителност кај македонските револуционери и за понатамошно ширење на револуционерното движење низ Македонија.
Во народната меморија, Виничката афера останала запаметена како симбол на масовните репресии, страдањата и саможртвата на македонските револуционери во борбата за слобода.
Сведоштва за турските измачувања
Учителот во Кратово Јосиф Даскалов е жестоко измачуван, горен со железо во устата и anus-от
Поп Никола од с.Зрновци (Кочанско), е бесен со главата надолу и држан во таква состојба цели 3 часа; држан е неколку часа во смрзната вода, горен е со железо по телото и anus-от и др.
Учителот од с.Дадини (Радовишко) Хр.Георгиев е тепан пет вечери по ред, бесен е со главата надолу и јазикот му е фаќан со вжештена маша.
Познатите Кара Тасе, Пане Пиштоло, Васил Лската, Ѓошо Икономски и Коце Бакалчето – сите родум од Штип, откако добија по 40 камшици и преку 24 часа беа држани на по една нога и тепани. Васил Лската умре од жестоките измачувања.